Dendrochronological dating of buildings in 's-Hertogenbosch

De komst van de dendrochronologie maakt een keerpunt in het bouwhistorisch onderzoek mogelijk. Meer dan in de aangrenzende vakdisciplines archeologie en architectuurgeschiedenis, die stratigrafische, respectievelijk vergelijkende dateringsmogelijkheden hebben, dateren bouwhistorici vaak nog op basis van hun ervaring en kennis van plaatselijke situaties. Dateringen op een kwart eeuw nauwkeurig zijn dikwijls niet haalbaar, zodat een relatieve datering het uiterste resultaat is bij een onderzoek. Gecombineerd archeologisch-bouwhistorisch-(kunst)historisch onderzoek bood tot voor kort de enige betrouwbare dateringsmogelijkheid, maar is in de praktijk moeilijk uit te voeren. Wil onze kennis over het bouwen, de bouwconstructies en de materialen zich verder ontwikkelen, dan zijn meer exacte dateringen noodzakelijk. Het is daarom van het grootste belang voor de vakdiscipline bouwhistorie dat het pionierswerk van drs. E. Jansma1 in gestructureerde vorm wordt voortgezet. De uitkomsten van de gedateerde houtmonsters dienen met de bijbehorende documentatietekeningen snel ter beschikking te komen van de collegae onderzoekers. In het Bulletin KNOB worden sinds 1987 de resultaten gepubliceerd. In deze bijdrage zijn de eerste resultaten van het dendrochronologisch onderzoek in 's-Hertogenbosch weergegeven. Door de Bouwhistorische en Archeologische Dienst (BAD) wordt in deze stad sinds 1975 systematisch onderzoek verricht in huizen die men verbouwt. De op deze wijze verzamelde gegevens van de gebouwen worden samengevoegd en per bouwblok uitgewerkt. Hierdoor ontstaat een aaneengesloten geheel, dat een beter beeld geeft van de stedebouwkundige ontwikkeling dan de afzonderlijke gebouwen kunnen opleveren. Ten behoeve van dit bouwblokonderzoek worden door de BAD systematisch houtmonsters verzameld. Deze zijn tot in 1991 in het kader van door ARCHON (NWO) gesubsidieerd onderzoek op het IPP door drs. E. Jansma dendrochronologisch onderzocht. Naast de datering van de afzonderlijke gebouwen en constructies heeft het onderzoek een standaardcurve voor 's-Hertogenbosch opgeleverd. Gelijktijdig is in opdracht van de BAD door drs. E. Vink archiefonderzoek verricht naar de herkomst van het bouwhout in de 16de eeuw. De helft van het eikehout, waarvan de herkomst bekend is, blijkt uit de naaste i r^x^^^jh l//^j^^:^n\^ HI ^^^Ot T^H vM ^\iM^$^e^ n r/= /A>H^ir\ nki M l A_