ČUDOTVORNO ISCELJENJE OPSEDNUTIH U STAROM SRPSKOM FRESKO-SLIKARSTVU

Brojne su scene čudesnih izlečenja bolesnika u ciklusima Hristovih isceljenja u freskoslikarstvuDečana, Ravanice, Kalenića, Morače i drugih srpskih manastira.Scene čudesnih ozdravljenja bolesnih sa raznim neuropsihijatrijskim bolestima čestouključuju isceljenje jednog ili dva opsednuta (besna) čoveka sa nečistim duhom u Gerasi(Marko V, 1-20) ili u okolini Gadare (Matija VIII 28-34; Luka VIII 26-39). Isceljenjaopsednutih vezana su za isterivanje nečiste sile koja je zaposela telo. Sputanost opsednutihsimbolički je iskazana lancima, kao i njihovim životom u grobu, koji oni ne prepoznaju kaomesto smrti i neživota. Pod uticajem Hristovih isceliteljskih moći, demoni i zli duhovi izlazeiz usta opsednutih i ulaze u svinje, koje se zatim utapaju u jezero/more.Crkva Vaznesenja Gospodnjeg je manastirska zadužbina kralja Stefana Uroša IIIDečanskog. Služeći se umerenim realizmom, dečanski majstori stvorili su između 1338. i1350. jedan od najvećih ciklusa Hristovih čuda u vizantijskoj i srpskoj umetnosti. Brojna suHristova isceljenja opsednutih bolesnika na dečanskim freskama: isceljenje besnog koji bešenem i slep, isceljenje dvojice sa nečistim duhom u Gadari, izlečenje kćeri Hananejke, kojumuči đavo, isceljenje sumanutog u Kapernaumu i izlečenje besnog čoveka u Gerasi.Na freskama resavsko-moravske škole u Ravanici, Kaleniću i Manasiji, na počasnim,mestima naslikani su prizori čudotvornih Hristovih isceljenja. Iako prekrasne, one se manjezadržavaju na pojedinostima koje bi se mogle koristiti kao izvori za istoriju medicine uodnosu na ranije doba. U vizantijskoj i staroj srpskoj umetnosti, za razliku od Hristovih čuda,izuzetno je retko prikazivana scena moći arhanđela da isceljuje opsednute ljude. Na jednojfresci u manastiru Lesnovo (XIV vek) prikazan je Arhanđel Mihailo kako isceljuje monahaMihaila u koga je ušao demon.Pored religioznog karaktera, scene čudotvornih isceljenja opsednutih u starom srpskomfresko-slikarstvu, pružaju dragocene informacije o izgledu i životu osoba sa mentalnimporemećajima i različitim duševnim bolestima i odnosu okoline prema njima u doba kada sustvorene.