Vorre të harrueme në mërgim

Gjithçka m’erdhi papritmas para shumë vitesh, kur nji mik i huej, i palodhshëm në punën e tij me nxjerrë në pah letrat e vlerat e kulturës shqiptare, më bâni nji “kërkesë të çuditshme”: me shkue me bâ nji vizitë ndër vorret protestante të Romës, për me gjetë nji të dhânë që i duhej me ngut. Vorret e protestantëve në Romë, ose siç quhen ndryshe: Vorret jo katolike, gjinden ngjitë me piramiden e Kaio Qestit, njenit prej prefektave të Romës. Piramida e Qestit ruen në gjinin e vet hinin e këtij prefekti të devotshëm të veprave të shenjta e të punëve botore dhe âsht ndërtue, siç lexohet te nji mbishkrim, në 330 ditë. E pra âsht nji piramidë mjaft e madhe, e naltë 36 metër e ka secilën brinjë nga 29 metër të gjatë. Vorret shtrihen në t’djathtë të rrugës Ostiense, në nji anë të përvujtë e disi të veçueme prej ecjes së pandalshme të njerzisë. Selvijat e denduna të tregojnë se ku kanë gjetë paqë, ata që jo feja, por mâ s’shumti bindjet politike dhe shoqnore i kanë bashkue, pa shikjue kombësinë e shumë herë as pozitën e pasunín. Aty âsht vorros poeti i madh anglez John Keats e krejt afër, miku i tij besnik, konsulli britanik në Romë, piktori J. Severn. Pak mâ andej ka gjetë paqë edhe shpirti romantik i poetit P.B. Shelley, kurse nalt në hijen e qiparisave gjindet vorri i djalit të vetëm të Goethes: Augustit. Dihet që edhe vetë poeti i Weimar-it ka pasë dëshirue me u vorros në Qytetin e Amshuem. Nën mbishkrimet cirilike gjejmë edhe emnat e disa mbasardhësve të familjes Pushkin e Tolstoj. Afër tyne edhe babën e fisnikut rus që vrau Rasputinin, bahet fjalë Feliks Feliksoviç Jusupov-in