Улогата на медицинската сестра во Mакедонската банка за хумана ДНК

ОСНОВА: Банка за хумана ДНК (хДНАМКД) претставува складирање на примерок на ДНК од поединецот, како и нејзино безбедно и долгорочно чување со цел да се обезбеди примерок на генетски материјал за медицински и научни истражувања. Македонската банка за хумана ДНК датира од 2000 година и во неа се дефинирани неколку проектни полиња. Медицинската сестра како дел од стручниот тим извршува многу активности со кои учествува во истражувачката дејност на хДНАМКД.ЦЕЛ: Целта е да се презентира улогата на мединцинската сестра во хДНАМКД во сите сегменти во кои таа зема учество почнувајќи од земањето на писмена согласност, земање на примероци, ДНК екстракција и складирање на истата.МАТЕРИЈАЛ И МЕТОДИ: Примероците на ДНК се земени од доброволни дарители по претходно потпишана согласност, доброволно и без притисок. Поединците се информирани во однос на видот на истражувањата што ќе се вршат, аранжманите за пристап и споделување на складираните примероци и времетраењето на чување на примероците. ДНК е изолирана од периферна крв со фенол-хлороформ метод за екстракција. Квалитетот и квантитетот на изолираната геномска ДНК е определен со 260/280 УВ спектрофотометар со GENEQUANT pro RNA/DNA калкулатор. Интактноста на изолираната ДНК е одредена со електорфореза на ДНК на агарозен гел по што истата се аликвотира во нормализирана концентрација и се складира во замрзнувач Heraus Sepatech на -80оЦ.РЕЗУЛТАТИ: Во хДНАМКД се дефинирани три проектни области: антропологија, несродни пациенти и сродни пациенти. Лабораторискиот код за ДНК примероците што се чуваат во Македонската банка за хумана ДНК е MKDSPI. Вкупниот број на примероци кои се складирани во Македонската банка за хумана ДНК до крајот на 2010 година е 5252 примероци – 1575 во антропологијата, 2186 несродни пациенти и 1491 сродни пациенти.ЗАКЛУЧОК: Медицинската сестра има целокупно учество во собирање на сите важни информации за генетските истражувања како земање на семејна историја, медицински информации и доброволна согласност од страна на дарителите. При тоа мора да ги применува етичките приципи за одржување на приватноста и доверливоста на генетски информации. Преку правилно земање и соодветно одбележување на примероците крв таа обезбедува точност на резултатите добиени од генетските истражувања. Претставува неопходен дел од тимот на хДНАМКД заради што треба да има големо искуство и знаење од областа на генетиката и медицинската етика.BACKGROUND: Human DNA Bank (hDNAMKD) provides deposition of a DNA sample of an individual, and its safe and long term storage in order to provide genetic material for medical and scientific research. The Macedonian Human DNA Bank dates back to year 2000 and it covers several project areas. The nurse as a part of the professional team performs many professional activities, by which, she participates in the research activity of hDNAMKD. AIM: Our aim is to present the role of the nurse in hDNAMKD, starting from obtaining informed consent, taking samples, extraction and finally, storage of DNA. MATERIAL AND METHODS: DNA samples are taken from voluntary donors, by a previously signed agreement, freely and without pressure. The individuals are informed about the type of the research that will be done, arrangements for access and sharing of the stored samples and duration of storage period. DNA is isolated from the peripheral blood by phenol-chloroform extraction method. The quality and the quantity of the isolated genomic DNA is determined by measuring the 260/280 ratio, using GENEQUANT pro RNA/DNA calculator. The intactness of DNA is established with electrophoresis of DNA on an agarose gel after which it is aliquoted in normalized concentration and stored in a freezer Heraus Sepatech at -80оC.RESULTS: Three project areas are defined in hDNAMKD: anthropology, unrelated patients and related patients. The lab code for the DNA samples that are stored in the Macedonian Bank for human DNA is MKDSPI. The total number of samples that are stored in the Macedonian bank for human DNA by the end of year 2010 is 5252 samples; 1575 in anthropology, 2186 unrelated patients and 1491 related patients.CONCLUSION: The nurse participates in collection of all relevant information for the genetic research, like enquiring family history, medical information and informed consent from the donors. At the same time she must obey the ethical principles for maintaining the privacy and confidentiality of genetic information. The nurse represents an essential part of the hDNAMKD team, for which she has to have a lot of experience and knowledge in the field of genetics and medical ethics