PROJEKT SZLAKU TURYSTYKI KULTUROWEJ „ŚLĄSKA BITWA O PALIWO 1944”

W niniejszym artykule przedstawiono projekt szlaku turystyki kulturowej „Śląska bitwa o paliwo”, który jest próbą stworzenia szlaku turystycznego oraz rewitalizacji terenów zapomnianych zabytków trudnej historii XX w. i właściwego kierunku zaadaptowania i wyeksponowania newralgicznych miejsc przemysłowego miasta poprzez odpowiednie uporządkowanie i zagospodarowanie terenu. Opracowywanym tematem jest zabytek osobliwy, wielki w skali, a tym samym dramatyczny w swej wymowie. Siłą roboczą w zakładach Oberschlessische Hydrierwerke Blechhammer byli więźniowie filii obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau, zaś obozy miały pełnić rolę „żywej tarczy” przeciw bombardowaniem strategicznym USAAF, rozpoczętym tu w lipcu 1944 r. Narzędziem ochrony w studiach nad projektem jest działanie aktywne, nieprzewidziane w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami – stworzenie szlaku turystyki kulturowej, wymuszającego szacunek i opiekę nad tak wiele znaczącym, doświadczonym przez wojenne nieszczęścia, krajobrazem. Powietrzna „bitwa narodów” toczyła się nie tak dawno nad naszymi ziemiami, a dzięki niej II wojna światowa została skrócona. Jednym z wiodących elementów projektu jest zaprojektowanie adaptacji jednego z wolno stojących tunelowych schronów przeciwlotniczych na funkcje ekspozycyjne wraz z zagospodarowaniem jego otoczenia na otwartą przestrzeń publiczną będącą jednocześnie zewnętrzną kontynuacją ekspozycji muzeum. Jest to opowieść przekazana za pomocą antropomorficznej tkanki „ośrodka”, i „sieci” szlaków turystyki kulturowej, z ich „mózgiem”, „sercem” oraz „płucami”. Jest to połączenie kompozycji z planistycznym i przestrzennym, holistycznym podejściem do opracowywanego terenu.