Zaległość podatkowa jako podstawa wykluczenia wykonawcy z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego

Celem artykułu jest ustalenie różnic zachodzących pomiędzy dwoma zbliżonymi do siebie podstawami wykluczenia z postępowania, określonymi w art. 108 ust. 1 pkt 3 i 109 ust. 1 pkt 1 Prawa zamówień publicznych. Ustawa ta przewiduje ponad dwadzieścia podstaw wykluczenia wykonawcy z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Część z nich ma charakter obligatoryjny, część – fakultatywny. Szczególnym przypadkiem jest zaległość podatkowa, która jest zarówno obligatoryjną (art. 108 ust. 1 pkt 3 Pzp) jak i fakultatywną (art. 109 ust. 1 pkt 1 Pzp) podstawą wykluczenia. O ile podstawa określona w art. 108 ust. 1 pkt 3 Pzp zachodzi w przypadku zaległości podatkowych potwierdzonych prawomocnym wyrokiem sądu lub ostateczną decyzją administracyjną, o tyle podstawa z art. 109 ust. 1 pkt 1 Pzp znajdzie zastosowanie w przypadku zaległości, które nie mają charakteru prawomocnego. Przesłanki te są więc komplementarne. Ich kumulacja w jednym postępowaniu może skutkować eliminacją z postępowania wykonawcy, który nawet w nieznaczny sposób nie wywiązał się ze swoich zobowiązań podatkowych. Prawo zamówień publicznych, zwłaszcza art. 109 ust. 3, pozwala jednak na złagodzenie tych skutków. Ponadto przesłanka fakultatywna dopuszcza możliwość weryfikacji wykonawcy w oparciu o dokumenty organu podatkowego, a nie – jak to ma miejsce w przypadku przesłanki z art. 108 ust. 1 pkt 3 – wyłącznie w oparciu o oświadczenie własne wykonawcy.