Matka Jezusa w dyskursie apologetycznym Ojców Kościoła

Refleksja Ojców Kościoła nad postacią Matki Najświętszej uwzględniała wymiar apologetyczny, który był reakcją na pojawiające się heterodoksyjne interpretacje objawienia. Niniejsze studium, na przykładzie trzech tytułów maryjnych – nowej Ewy, Dziewicy i Bożej Rodzicielki – usiłuje ukazać rolę argumentacji maryjnej w obronie podstawowych prawd wiary. Dokonana analiza pozwoliła ukazać, że refleksja mariologiczna autorów chrześcijańskiego antyku dokonywała się w ścisłym powiązaniu z refleksją nad tajemnicą Chrystusa. Zaakcentowanie dziewiczego poczęcia i porodzenia Chrystusa pomagało w obronie bóstwa Syna Bożego, tytuł Bożej Rodzicielki (Theotokos) okazał się pomocny w obronie zjednoczenia dwóch natur w osobie Wcielonego Słowa, natomiast podkreślenie integralności cielesnej Maryi po porodzeniu Chrystusa pozwalało przypomnieć o walorze życia konsekrowanego. Zastosowanie antytezy Ewa–Maryja zwróciło uwagę na uczestnictwo dwóch niewiast w odwiecznym planie Bożym, realizującym się w ekonomii Starego i Nowego Przymierza. Dzięki istniejącej zależności między mariologią, chrystologią i eklezjologią można dostrzec, że błąd popełniony w chrystologii prowadził w konsekwencji do błędu w mariologii, natomiast błędna interpretacja prawd maryjnych odkrywała błędy natury chrystologicznej. Świadomi tej zależności Ojcowie Kościoła nie traktowali mariologii jako odrębnej, autonomicznej dyscypliny, lecz rozwijali ją w ścisłym związku z nauką o Chrystusie.