Pluralizm własnościowy i publiczno-prywatne zarządzanie obiektami wpisanymi na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, należącymi do Republiki Włoskiej

W artykule poddano analizie związki między obiektami światowego dziedzictwa UNESCO należącymi do Republiki Włoskiej a zagadnieniami dochodowości i ideą zrównoważonego rozwoju. Ponieważ cechą charakterystyczną statusu obiektów wpisanych na Listę UNESCO – nie tylko włoskich – jest heterogeniczność własności, w modelach zarządzania nimi pojawia się wielość reżimów prawnych. Spośród 55 włoskich obiektów własność państwową stanowi 25, co daje 45,55%. Pluralizm własnościowy przekłada się na praktykę; negatywne skutki stanu rozdrobnienia dają się zauważyć: 1) w rozbieżnych zasadach rekrutacji personelu, 2) w wielości modeli zarządzania, 3) w niejednakowym dostępie dla publiczności, 4) w różnicach w rentowności oraz 5) w różnych modelach finansowo-księgowych. Stan rozdrobnienia wywołuje niemałe trudności w wypadku obiektów należących do różnych podmiotów, a staje się jeszcze mniej zrozumiały, gdy chodzi o obiekty państwowe. Następstwem owej heterogeniczności jest zróżnicowanie rentowności poszczególnych obiektów. Luka jest znaczna i nie można jej zaakceptować. Przykładowo, Tarquinia i etruska nekropolia Cerveteri przynoszą €38.964,84 (rok 2018) oraz €57.127,00 (rok 2019), podczas gdy Koloseum w Rzymie — €46.347.249,57 (rok 2018) i €48.465.096,71 (rok 2019). Do przychodów tych należy dodać przychody Muzeum Narodowego w Rzymie (Museo Nazionale Romano) i Narodowej Galerii Sztuki Starożytnej (Galleria Nazionale d’Arte Antica), a także przychody muzeów państwowych należących do Regionalnej Dyrekcji Muzeów Lacjum oraz stanowisk podległych Zarządowi Archeologicznemu Rzymu. Jakkolwiek jest oczywiste, że wpisanie danego obiektu na Listę UNESCO jest i powinno pozostać niezależne od jego potencjału ekonomicznego, to sam fakt rentowności obiektu ma wpływ na realizację celów konwencji UNESCO z 1972 r., w tym na ochronę i promocję wartości kulturowych. Z tego powodu ustalenie potencjału ekonomicznego jest jednym z wymogów wpisu; pieniądze są środkiem do realizacji celów konwencji. Konsekwencją tego stanu rzeczy jest prawny obowiązek zapewnienia niezależnej sprawozdawczości finansowej, co jednakże stoi w prakseologicznej sprzeczności ze skutkami pluralizmu własnościowego: obiekty nie mają obecnie zapewnionej autonomii finansowej ani nie prowadzi się w stosunku do nich odrębnej księgowości.Reasumując, zjawisko pluralizmu własnościowego 55 włoskich obiektów z Listy UNESCO oraz wpływ tego zjawiska na zarządzanie nimi i ich rentowność nasuwają pytanie o rzeczywistą, a nie tylko deklarowaną pozycję tych obiektów w porządku prawa krajowego.