Yükseköğretimin Yapılandırılmasında Emrullah Efendi'nin "Tuba Ağacı Nazariyesi"ni Yeniden Düşünmek

Tarihsel süreç içerisinde eğitim bütün yönleriyle tartışılmış, hedeflenen insan modelinin yetiştirilmesinde sürekli yeni programlar denenmiş ve bu kapsamda her dönemde inşa ve ıslah çalışmalarıyla eğitim politikaları üretilmiştir. İlköğretimden yükseköğretime kadar bütün alanlarda yoğun çalışmaların Selçuklu ve Osmanlı devleti dönemlerinde yapıldığı bilinmektedir. Eğitim ıslahatları yönündeki en önemli çabalardan birinin, aynı zamanda Emrullah Efendi ile Satı Bey arasında gerçekleşen bir tartışmayı da yansıtan “Tuba Ağacı Nazariyesi” olduğu tarihi kayıtlarda geçmektedir. Satı Bey bir ağacın normal gelişimi gibi eğitim ıslahatlarının ilköğretimden itibaren başlaması gerektiğini savunurken, Emrullah Efendi cennette olduğu varsayılan, kökleri yukarıda dalları yerde olan bir ağaçtan esinlenerek eğitimdeki ıslahatların yükseköğretimden başlaması gerektiğini vurgulamıştır. Çalışma, Tuba Ağacı Nazariyesi’ni çıkış noktası olarak alarak, günümüz eğitim sistemi içerinde uyarlayarak ve yeni paradigmaları analiz ederek yükseköğretim için yeni bir model ortaya koymayı amaçlamıştır. Bu çalışmada, günümüzde yükseköğretime neden öncelik verilmesi gerektiği, bu önceliğin model temelli tarihi dayanağı, yeni paradigmalar ışığında, yeni yükseköğretim yaklaşımları ve modelleri açıklanmıştır.