Ebu'l-Hasan El-Harakânî'de Kur'an Kültür

In this article it’s has been studied on the subject of how el-Kharakani understood and commanded Qur’an while he was explaininghis ideas. In this study, contrary to the claims, it was reached theconclusion that he is not "Ummi". It is possible to reach the result thathe was a successful Islam thinker having deep and more information inmysticism and having more information about Qur’an and Sunnahbecause of knowing Qur’an and Sunnah very well. In other words whilehis words are examined it will be understood that the basement of hispoint of views is Holy Qur’an. It is known that the thoughts derivedfrom the source of Qur’an will be more valuable and they will turn to bea doctrine to cover the ages. For that reason Kharakani found out someimportant ideas deserved to be remembered after long ages because oflooking at Qur’an as a main source. It is not wrong to say that there isQur’an and Qur’an’s verses at the background of his ideas and hisunique speeches. Because Qur’an makes someone who makes it guidealways reach to reality, truth and beautiful.Kharakani sometimes encountered with wrong approaches ofsome mystics and faced with some wrong manners of someone whoclaimed that he was a scholar because of being busy with his students’education directly and following the developments living in society,Kharakani made no bones about commending them. This positionshows that he analysed the problems with a stuble discernment andhad enough information about the religious issues, had Qur’an culture.When studied on his speeches having deep meanings it is understoodthat he thought analytically, put the alternative methods and ways intoaccount and evaluated the subjects by seperating.For this reason, it is necessary for somebody to look at his allspeeches related to the subjects to understand his words. It is not trueto introduce him wrongly because of understanding his speechescorrectly, getting him tell someting without depending on him. For thatreason it is very very necessary to know why, where, when and to whomhe told his speeches to know Kharakani well. If not it may be possiblefor somebody making commends by only looking at the apparentmeaning of traditional speeches to be faced to some wrong results. Bu makalede el-Harakânî’nin düşüncelerini ifade ederken Kur’an’ı nasıl anladığı ve yorumladığı konusu ele alınmıştır. Zira el-Harakânî’nin okuma-yazma bilmediği ve İslâmî ilimlerden habersiz olduğu iddia edilmektedir. Ancak araştırmalarımız neticesinde onun ümmî olmadığı, tam tersine Kur’an’ı çok iyi bildiği ve görüşlerini temellendirirken ayetlerden faydalandığı sonucuna ulaşılmıştır. Çünkü el-Harakânî iyi bir dinî eğitim almış, Kur’an-ı Kerim ve Sünnet’i çok iyi öğrenmiş ve tasavvufî konularda derinleşmiş bir İslam mütefekkiridir. Onun sözleri incelendiğinde düşüncelerinin kaynağının Kur’an-ı Kerim olduğu görülmektedir. Kur’an ayetlerinin kaynaklık ettiği düşüncelerin değer kazandığı ve bu fikirlerin çağlara hitap eden bir öğretiye dönüştüğü malumdur. Bu itibarla el-Harakânî, Kur’an’ı kendine kaynak edinmesi nedeniyle asırlar sonra bile hatırlanmayı ve üzerinde tefekkür edilmeyi hak eden sözler söylemiştir. Onun çağları aşan fikirlerinin arkasında Kur’an ayetlerinin olduğu anlaşılmaktadır. Zira Kur’an-ı Kerim, kendisini rehber edinenleri her zaman iyiye, güzele ve doğruya ulaştırır.El-Harakânî, sürekli halkın içinde olması, toplumdan uzak münzevî bir hayat yaşamaması, dergâhında ziyaretleri kabul etmesi, civanmertlerinin eğitimiyle meşgul olması gibi faaliyetleri esnasında zaman zaman iddialı ve dikkat çekici sözler söylemiş, bu nedenle de kendisiyle boy ölçüşmek isteyen bazı âlimler ile sûfîlerin menfi yaklaşımlarıyla karşılaşmıştır. İşte bu tür durumlarda böyle kimselere verdiği cevaplar, onun dinî meseleleri iyi bildiğini, yeteri kadar Kur’an kültürüne sahip olduğunu, hâdiseleri çok yönlü değerlendirdiğini ve sağlam bir muhakeme yeteneğiyle konuları analiz ettiğini göstermektedir. Onun hikmet dolu sözleri incelendiğinde analitik düşündüğü, alternatif yol ve yöntemleri daima göz önünde bulundurduğu ve konuları birbirinden ayırarak değerlendirdiği anlaşılmaktadır.El-Harakânî’nin sözlerini doğru anlamak için onun konuyla ilgili söylediği sözlerin tamamına bakmak ve bütüncül bir yaklaşımla değerlendirmek gerekir. Bazı sözlerini anlamayarak el-Harakânî’yi yanlış tanıtmak, söylemediği bir şeyi ona söyletmek de doğru değildir. Bu nedenle el-Harakânî’yi hak ettiği şekilde tanıtmak için onun sözlerini nerede, ne zaman, kime, hangi maksatla ve niçin söylediğini iyi bilmek lazımdır. Aksi halde sadece sözün zahirine bakarak ve parçacı bir yaklaşımla hareket ederek yorum yapmak, böyle yapan kimseleriyanlış neticelere götürebilir