Remains Of The Old Turkish İn Erzurum Dialect

Turkey Turkish is separated to dialects depends on some sound andshape differences in spoken regions. Erzurum dialect, one of dialects ofTurkey Turkish, has remarkable characteristics in respect to phonetics andsemantics. Especially when analyzed in terms of word source in past andnow it is seen that there are major similarities between The Old Turkish andErzurum dialect.In this study; publications about Erzurum dialect were searched andthey were compared to vocabulary of the Old Turkish. Not only relevantpublications were examined but also were utilized from live sources. It wasdetermined that words used in the Old Turkish and about 130 words inErzurum dialect had synonymity as a result the words used in Erzurumdialect were investigated. Some of these words are also same as phonetics.The rest of them were exposed to some sound alterations. For example,words e.g. alma (elma), eke (büyük), eze (teyze), yelim (hafif), yu- (yıka-),yun- (yıkan-) are paralel to the Old Turkish as meaning and form. Askeeping on meaning paralel, some sound changes are occured in wordssuch as böcüyh (E.d.)3 / bögücük (O.T.)4 (böcek), dözet- (E.d.) / tüzet- (O.T.)(düzelt-), oğrun (E.d.) / oπrı (O.T.) (gizlice). These sound alterations werealso indicated in our study.Finally in this article; it was identified that there were remarkablenumbers of Old Turkish words in Erzurum dialect and many of them hadsame sound structure with been used same meaning. In old texts it wasfound that there were sentence samples been established by words whichhad similarities between the Old Turkish and Erzurum dialect. In the articlewith mentioned sample sentences it was exemplified by idioms and Turkishpoems used in Erzurum dialect. Türkiye Türkçesi konuşulduğu bölgelerde bazı ses ve şekil farklılıklarına bağlı olarak ağızlara ayrılmıştır. Türkiye Türkçesi ağızlarından biri olan Erzurum ağzı, hem ses bilgisi hem de anlam bilgisi yönüyle dikkat çekici özelliklere sahiptir. Özellikle geçmişteki ve günümüzdeki kelime hazinesi açısından incelemeye alınınca Eski Türkçe ile Erzurum ağzı arasında önemli benzerlikler bulunur.Hazırladığımız çalışmada, Erzurum ağzıyla ilgili yapılmış çalışmalar taranarak Eski Türkçenin söz varlığıyla kıyaslanmıştır. Bu çalışmada sadece ilgili kaynaklar taranmamış canlı kaynaklardan da yararlanılmıştır. Erzurum ağzında kullanılan sözcüklerin taranması sonucunda 130’a yakın kelimenin Eski Türkçede kullanılmış olan sözcüklerle anlamdaşlık gösterdiği saptanmıştır. Bu sözcüklerin bir kısmı ses bilgisi yönüyle de aynıdır. Geri kalanlarda bazı ses değişiklikleri olmuştur. Örneğin alma (elma), eke (büyük), eze (teyze), yelim (hafif), yu- (yıka-), yun- (yıkan-), gibi sözcükler şekil ve anlam olarak Eski Türkçeye koşuttur. Böcüyh (E.a.)1 / bögücük (E.T.)2 (böcek), dözet- (E.a.) / tüzet- (E.T.) (düzelt-), oğrun (E.a.) / oπrı (E.T.) (gizlice) sözcüklerinde ise anlam koşutluğu devam ederken bazı ses değişiklikleri olmuştur. Çalışmamız içinde bu ses değişiklikleri de gösterilmiştir.Sonuç olarak; bu makalede Erzurum ağzındaki Eski Türkçe sözcüklerin dikkat çekici sayıda olduğu ve birçoğunun ses yapısını da koruyarak aynı anlamda kullanıldığı tespit edilmiştir. Eski Türkçe ile Erzurum ağzı arasında benzerlik gösteren kelimelerle kurulmuş cümle örneklerine de eski metinlerde rastlanmıştır. Makalede bahsedilen örnek cümlelerin yanı sıra, Erzurum ağzında kullanılan atasözlerinden, deyimlerden, manilerden de örnekler verilmiştir