A Study On Antonymous Relations In Turkey Turkish Proverbs And Idioms

Anlami birbirine karsit olan sozcuklerin kurdugu iliskiye, karsit anlamlilik denir. Bu iliskiler, ayni temel mantikla kurulur. Ancak kurucu unsurlar ve bunlarin iliskileri, farklidir. Turkiye Turkcesi atasozu ve deyimleri uzerine yapilmis bu calisma, karsitlik iliskilerini yapisal, degisimsel, cevriksel, konumsal ve butuncul olmak uzere bes baslikta incelemistir. Bu bes baslik, su sekilde belirlenmistir: Isim ve fiillerin olumlu ve olumsuz yonleriyle ele alindigi yapisal karsitlik. Baska bir unsurla yer degistirme seklindeki degisim tarzi karsitlik. Bir isim veya fiille, onlarin tersinin kurdugu karsitlik iliskisi seklindeki cevriksel karsitlik. Farkli ve benzer unsurlarin konumuna dayali, konumsal karsitlik. Eksiklerin giderilmesi seklinde butuncul karsitlik. Boylece Turkiye Turkcesi atasozu ve deyimleri incelenerek, bu ust basliklar altinda ayrintilara ulasilmistir. Sonucta karsit anlamliligin cumle duzleminde karsilastirmali anlatimi, degisim, genelleme ve emir yapilarini, parcalar arasi uyum ve baglari duzenleme; olumsuz anlam, yon, iletisim, niteleme, tercih belirleme ve siralama gibi islevlere sahip oldugu belirlenmistir. Anahtar Kelimeler: Karsitlik, degisim, cevriklik, konum, butuncul. Doc. Dr., Afyon Kocatepe Universitesi, Fen Edebiyat Fakultesi, Turk Dili ve Edebiyati Bolumu, elmek: aakcatas@aku.edu.tr