De narcistische persoonlijkheidsdimensie bij topbestuurders als risico-indicator

1 Inleiding Een accountant ontleent het bestaansrecht door te functioneren als onafhankelijke deskundige die !nanciële informatie samenstelt, beoordeelt, controleert en/ of een adviesfunctie heeft. De laatste tijd lezen we (in diverse kranten, opiniebladen, AFMen DNB-uitingen) steeds vaker over het belang van gedrag en cultuur voor de besluitvorming en de inherente behoefte aan vroegtijdige risicodetectie. Een accountant heeft als onafhankelijke deskundige een goede uitgangspositie om in deze behoefte te voorzien. Accountants kunnen echter terughoudend zijn om informatie te verstrekken over zaken die verder rijken dan de !nanciën en zijn wellicht zelfs huiverig om risico’s te evalueren op het gebied van persoonlijkheidskenmerken bij bestuurders. Immers, persoonlijkheid is complex en laat zich niet eenvoudig analyseren. Het is eerder het vakgebied van psychologen. In de praktijk zal dit veelal niet worden gedaan omdat een extern psycholoog als een extra kostenpost wordt beschouwd. De accountant is reeds betrokken bij de organisatie en heeft door zijn werkzaamheden een volledige inkijk in de interne organisatie, de beloningsverhoudingen, de machtsstructuur en de !nanciën. Dit inzicht heeft een extern psycholoog niet. Accountants hebben in het opleidingscurriculum normaliter geen kennis genomen van vakken als psychologie en sociologie. Echter, indien met objectieve indicatoren zou kunnen worden gewerkt, zou de accountant in staat moeten zijn om risico’s te detecteren inzake gedrag en cultuur. Risico’s detecteren aangaande de narcistische persoonlijkheidsdimensie bij topbestuurders door de accountant klinkt wellicht als een brug te ver, maar met behulp van objectieve indicatoren hoeft deze brug niet ver weg te staan. Dit artikel beschrijft handvatten waarmee de accountant op een objectieve wijze de ontwikkeling van de narcistische persoonlijkheid bij bestuurders kan identi!ceren. In paragraaf 2 wordt de beroepsreglementering voor accountants over risico en (fraude)risico-detectie beschreven. In paragraaf 3 wordt het narcismeconstruct uitgelegd en de dimensionaliteit gespeci!ceerd. Daarna wordt in paragraaf 4 het belang van bewustwording van de narcistische persoonlijkheidsdimensie bij topbestuurders omschreven. Paragraaf 5 beschrijft de meting van de narcistische persoonlijkheidsdimensie bij topbestuurders met objectieve indicatoren. Paragraaf 6 besluit met een conclusie.