Invoering van het provisieverbod in de financiële dienstverlening

1 Inleiding In 2012 heeft de toenmalige minister van Financiën, de heer Jan Kees de Jager, het provisieverbod bij wet ingevoerd (De Jager, 2011a, 2011b). Perverse prikkels in de waardeketen, met o.a. als uitwassen de affaire rondom de woekerpolissen en de ondergang van de DSB Bank, vormden de directe aanleiding voor dat verbod. Veelal stond bij de advisering niet het belang van de klant voorop, maar was de verkoop van een financieel product ingegeven door het financiële gewin voor de adviseur. Om daar een halt aan toe te roepen, is het provisieverbod gefaseerd ingevoerd. Dat is begonnen in 2012 met het verbod op de retourprovisie. Vervolgens is daar een jaar later een norm om excessieve beloningen, die de bemiddelaar/adviseur bij de klant in rekening bracht, tegen te gaan, aan toegevoegd. Het verbod heeft zijn definitieve beslag gekregen per 1 januari 2013. Vanaf dat moment is het verboden om voornamelijk vermogensvormende producten, zoals bijvoorbeeld beleggingsverzekeringen en spaarhypotheken, te verkopen op provisiebasis. Voortaan moest de klant gaan betalen voor het advies, terwijl voorheen de adviseur zijn beloning ontving via provisie van de aanbieders van de financiële producten. Dat zijn voornamelijk de grote verzekeraars en banken. Per 1 januari 2014 is dat verbod uitgebreid voor beleggingsproducten. Vanaf dat moment werd de klant eveneens gevraagd om voor het beleggingsadvies te gaan betalen. Niettemin moet worden bedacht dat het grootste gedeelte van de behaalde omzet door assurantietussenpersonen (circa tweederde van de gemiddelde kantooromzet) niet valt onder het provisieverbod (Kloosterman & Van de Laar, 2013a; Landwaart, 2012). De schadeverzekeringen zijn (vooralsnog) uitgesloten.