HET OORDEEL OVER FEITEN EN PRESENTATIE

1 Inleiding In het kader van de jaarrekeningcontrole beschikt de accountant maar in beperkte 'mate over controlem iddelen, die hem de mogelijkheid bieden to t zekerheid te geraken om trent de feiten, die zich in een verslagperiode hebben afgespeeld en terzake van de onderzochte verantw oording relevant zijn. De begrenzingen, die verbonden zijn aan de oordeelsvorming van de accountant vloeien voor een deel voort uit de omstandigheid, dat in het arsenaal van controlem iddelen de directe (visuele) waarneming slechts een ondergeschikte plaats kan innemen. Van aanmerkelijk meer betekenis zijn de controlem iddelen, waarbij gebruik gemaakt w ordt van de waarneming en registratie door anderen dan de accountant, zowel buiten als binnen de te controleren huishouding. De begrenzingen in de oordeelsvorming kunnen ook samenhangen m et de beperkingen, die schuilen in de technische deskundigheid van de accountant, d.w.z. in de kennis die de accountant pleegt te bezitten om trent de techno logische processen, welke zich binnen een bedrijfshuishouding kunnen af spelen. Genoemde relativeringen in de oordeelsvorming van de accountant zijn onontkoom baar, vooral ook om dat de kosten die zouden worden opge roepen om de „onzekerheid” op te heffen geacht kunnen worden niet in verhouding te staan to t het resultaat van deze inspanningen. O m trent de meer specifieke relaties tussen de middelen van accountants controle en de doeltreffendheid van de oordeelsvorming om trent de feiten, die in de te controleren verantw oording hun weerslag vinden, is in de vooraf gaande artikelen reeds besproken. Een aspect, dat daarbij niet aan de orde is gekomen, betreft he t vraagstuk in hoeverre het „beeld” , dat van de feiten w ordt verstrekt nog onzekerheden bevat, anders gezegd: in hoeverre de presentatie van de feiten een faktor vorm t, die bij de oordeelsvorming van de accountant een eigen benadering vraagt. Deze vraag zal bevestigend m oeten w orden beantw oord, immers de jaar rekening is naast middel to t het afleggen van verantwoording, vooral ook een com m unicatiem iddel tussen het bestuur van de ondernem ing enerzijds en de kring van degenen die belang hebben bij de ondernem ing anderzijds (1). De problem atiek van de com m unicatie nu ligt in de begrijpelijkheid van de „boodschap” (2). Deze begrijpelijkheid w ordt bevorderd door een reeks van faktoren, w.o. de eenduidigheid in de begripsvorming de selectie van de gegevens. In de w et op de jaarrekening van ondernemingen is gepoogd richtlijnen te geven ten behoeve van de duidelijkheid, zo men wil begrijpelijkheid, van de boodschap die door m iddel van het jaarverslag w ordt verstrekt. In het hierna volgende zal w orden onderzocht in hoeverre door de selectie