ACCOUNTANTSCONTROLE ALS BELEIDSVRAAGSTUK

I. Inleiding en probleemstelling In de Nederlandse literatuur is de accountantscontrole gefundeerd op de leer van het gewekte vertrouwen. Volgens deze theorie is de accountant gehou den om zijn taak te verrichten in overeenstemming m et wat het m aatschap pelijk verkeer van hem verwacht. Wordt dus de concrete taak afgeleid uit de specifieke functie, de leer geeft geen exacte voorschriften voor de taak in elk specifiek geval. In de loop der jaren zijn m et grote regelmaat beschouwingen gewijd aan de vaktechnische eisen (eigen aktie), waarbij in de system atiek van de toepassing der controlem iddelen geleidelijk een grotere betekenis aan de interne con trole toekom t. Deze ontwikkeling w ordt gezien als een consequentie van de voortschrijding der administratieve organisatie (budgettering en autom ati sering). Hoewel meestal bij de verklaring der veranderde taakuitoefening de vertrouwenstheorie als uitgangspunt werd gekozen en met deze grondslag een andere inhoud van het begrip „eigen ak tie” werd ontw ikkeld, zij er op gewe zen dat vrijwel steeds de kritische oorzaak van de evolutie gezocht werd in de dynamiek in de organisatie. Zo waren mede de onderlinge verhoudingen der in de ondernem ing samenwerkende personen van invloed op de betekenis, die men kon toekennen aan de interne controle en aldus was het probleem teruggebracht to t een waardering (weging) der gehanteerde controlem id delen. In het artikel „De conceptie van de controleleer” (M.A.B. maart 1963 blz. 107) werd geconcludeerd dat twee criteria bepalend zijn voor de concrete taakuitoefening: 1 de inhoud van de verantwoordelijkheid; 2 de waardering der gehanteerde controlem iddelen. In mijn bijdrage „A ccountant en kostenbudget” (M.A.B. jun i 1967, blz. 265) werd de ontwikkeling in de toepassing der controlem iddelen historisch beschreven vanuit het aspect van de waardering der gehanteerde middelen. Wanneer men deze evolutie beschouwt lijkt de conclusie gerechtvaardigd dat in het algemeen in de literatuur de doelstelling bij de algemene controle statisch in de beschouwingen werd betrokken. Men ging dan voor de contro letechniek uit van de bestaande situatie en trach tte de wijziging in de proce dures te m otiveren bij dezelfde verwachting. Een voorbeeld hiervan vorm t de theorie om trent de toepassing van steekproeven. Hierbij heb ik dan het oog op de m athem atische steekproef. De m ethodiek, die werd gevolgd was dan ook meer een afweging van technische middelen, dan dat er sprake was van beleidsbeslissingen op grond van de doelstelling, waarin zich mogelijk wijzi gingen voltrokken. Ter illustratie hiervan w ordt verwezen naar de nota van de subcommissie van de commissie van advies inzake beroepsaangelegen heden, welke is belast m et een onderzoek naar de gevolgen van de adm ini stratieve autom atisering voor de controlerende arbeid van de accountant. (De