ENIGE OPMERKINGEN OVER DE PROBLEMATIEK VAN HET VERGELIJKEND BEDRIJFSECONOMISCH VESTIGINGSPLAATSONDERZOEK

In een vorig a r tik e l1) werd gewezen op de achterstand welke het N eder landse bedrijfsleven heeft bij het buitenland, met name Amerika, w at betreft de onafhankelijkheid en deskundigheid van de adviseurs op het gebied van de vestigingsplaatskeuze. O p het gebied van vergelijkend be drijfseconomisch vestigingsplaatsonderzoek door, in opdracht of met steun van de overheid, heeft N ederland eveneens een achterstand bij het buiten land. In Engeland verschenen reeds in 1952 de eerste rap p o rten 2) naar aanleiding van onderzoekingen naar de feitelijke relatie tussen kosten en vestigingsplaats van industrieën. Deze onderzoekingen werden verricht door het ,.National Institute of Economie and Social Research” en onder meer de Londense Universiteit, met op de achtergrond de belangstelling, medewerking en financiële steun van de Board of T rade. De grote belang stelling welke de Engelse regering steeds voor industriespreiding heeft gehad in verband met de problemen van de z.g. development areas en Londen, w aren na de laatste wereldoorlog aanleiding voor genoemde on derzoekingen. De wenselijkheid en enige concrete mogelijkheden van vergelijkend be drijfseconomisch vestigingsplaatsonderzoek in het kader van het streven naar verdere industriespreiding ter verlichting van de ruimtelijke vraag stukken in Nederland, kwamen reeds in het vorige artikel ter sprake. Op de algemene problematiek van dit soort onderzoekingen werd niet ingegaan; deze problematiek zal het onderwerp van het onderhavige artikel vormen, waarbij tevens nader op de zoëven genoemde Engelse rapporten zal w or den ingegaan. Beginnen wij met het probleem allereerst in de meest algemene vorm te schetsen. In een maatschappij met ondernemingsgewijze productie, kan en mag bij de beinvloeding van de vestigingsplaatsen van de industrie de rendabiliteit van de productie niet uit het oog worden verloren. De private ondernemer heeft namelijk in de eerste plaats deze rendabiliteit als richt snoer; terwille van sociale en planologische wenselijkheden kan hij geen verliesgevende vestigingsplaats aanvaarden. W il de overheid om redenen van algemeen belang de vestigingsplaatsen van de industrie beinvloeden, dan is het dus zeer gewenst om de gevolgen daarvan op de rendabiliteit van de betreffende bedrijven door bedrijfseconomisch onderzoek na te gaan. Slechts op deze wijze kan de overheid in voldoende mate met het bedrijfs economisch aspect van het vestigingsplaatsbeleid rekening houden en bij het algemeen ruimtelijk beleid tot tegenover het bedrijfsleven verantwoorde m aatregelen komen.