DE RENTE IN DE KOSTPRIJS

De aanwending van vermogen in de voortbrenging doet de rente als vermogenshuur tot de offers rekenen en in de mate, waarin de aanwending onvermijdelijk is, behoort het rente-offer tot de kosten. In de kostprijs is de rente over het doelmatig aangewende vermogen begrepen. De rente wordt berekend tegen de marktprijs voor de beschikbaarstelling van vermogen, zo goed mogelijk ontdaan van risico-factoren. Men werkt hiervoor met het begrip algemene rentevoet. Het vraagstuk, waarover ik in dit opstel iets wil zeggen, kan als volgt worden omschreven: moet de conclusie, omtrent de grootte van de rente factor in de kostprijs, niet nader worden bestudeerd, in verband met de omstandigheid, dat die rente-factor object van een belasting is. Sinds 1939 zijn de Nederlandse rechtspersonen, die het overgrote deel van de voortbrenging verzorgen, onderworpen aan een belasting, geheven naar de „winst” . In grote trekken kan deze „winst” worden onderscheiden in rente van eigen vermogen en ondernemerspremie. Het eigen vermogen is in de private productie-huishoudingen onmisbaar. Zijn aanwending in de voortbrenging is tot een zekere mate onvermijdelijk. In het midden latende het deelvraagstuk van de bepaling van de doelmatige grootte van het eigen vermogen, kan worden gesteld, dat een gedeelte van het in de voortbrenging aangewende vermogen eigen vermogen zal moeten zijn. De vraag is dan of tot de kosten moet worden gerekend de rente van het doelmatig aangewende eigen vermogen, dan wel die rente, vermeerderd met de over die rente geheven belasting. Voor het bepalen van een standpunt t.a.v. de opgeworpen vraag zou de volgende overweging kunnen dienen. Omdat rente over doelmatig aange wend vermogen in de kostprijs moet worden opgenomen, moet de belasting, ten laste van de producent over die rente geheven, eveneens tot de kosten worden gerekend. Dit betekent dan, dat de rente van eigen vermogen, voor zover dat eigen vermogen doelmatig in de voortbrenging is aangewend, verhoogd met de daarover geheven belasting, tot de kosten moet worden gerekend. Met iedere kostenfactor is het ook zo, dat ze, indien ze voorwerp van een belastingheffing ten laste van de producent uitmaakt, met die belasting wordt verhoogd. Indien we denken aan invoerrechten, accijnzen en omzet belasting, zijn er voorbeelden te over. Naast deze argumentatie moge ik nog een enkele andere stellen. Hoe staat het met de vervulling van de belangrijkste functies van de kostprijs, indien men de rente daarin opneemt zonder verhoging met belasting, voor zover sprake is van doelmatig aangewend eigen vermogen? Zowel als uit gangspunt voor de bepaling van de aanbiedingsprijs, als voor de resultaatbepaling, meen ik, dat de berekende kostprijs dan tekort schiet. W at toch is het geval. Indien de opbrengst de kostprijs dekt en er geen lasten buiten de kostprijs uit de opbrengst behoeven te worden bestreden, zal de gecal culeerde vergoeding voor het aangewende vermogen niet ter beschikking van de producent komen, voor zover er sprake is van aangewend eigen ver mogen. Van de gecalculeerde vergoeding voor het aangewende eigen ver mogen moet belasting worden betaald. Doordat verschillend product ver schillend vermogensbeslag zal veroorzaken en dus in de kostprijs van ver