Kayseri Tomarza’da İkinci Abdülhamit Döneminde İnşa Edilmiş İki Yapı: Merkez Camisi Ve Müftülük Binası

Tomarza, Kayseri’nin yaklaşık 45 km. güneydoğusunda bulunan bir ilçe merkezidir (1). 1864 yılı Vilayet Kanunnamesi’nde Develi’ye bağlı bir nahiyedir. Tomarza ve çevresi 14-15. yüzyıllarda Kayseri’deki çeşitli vakıfların mülkü durumundadır. 1500 yılı tımar ve vergi kayıtlarından hareketle Tomarza’da 56 hane bulunurken, 117 gayrimüslim (çoğunluğu Ermeni), 65 müslüman aile nüfusu görülmektedir (İnbaşı, 1991, 159). 1875 yılında tutulmuş bir kayıttan Tomarza’da 1860’ı Ermeni, 75’i MüslümanTürk olmak üzere 1935 kişinin yaşadığı ileri sürülür (Kocabaşoğlu, 1996, 27). Bir 19yüzyıl kaynağı olan Kâmûsu’l-A’lâm da “Sancak-ı Kayseriyye İncesu ve Develi isimleriyle 3 kaza ve Köstere ve Karahisar isimleriyle 2 nahiyeye taksim olup, 181 karyeyi havi olduğu” belirtilerek Köstere veya Tomarza’nın “Ankara vilayeti’nin Kayseri sancağında Develi kazasına tabi 32 karyeden (köyden) oluşan bir nahiye” olduğu kaydedilmiştir (Şemseddin Sami, 1896, 3803, 3921).