Rising Psa After Radical Prostatectomy: Radiotherapy in High Risk Group: Early? Late?

Prostat kanseri erkeklerde en sık tanı konan solid malignitedir ve Amerika’da erkeklerde kanser nedenli ölümlerin ikinci sıklıkta nedenidir (1). Yeni tanı konmuş ve küratif amaçlı Radikal Prostatektomi (RP) uygulanan kanserli olguların yaklaşık %60’ı yüksek risk özellikleri taşımaktadır. Kötü diferansiye hastalık, kapsül dışına taşma ve seminal vezikül tutulumu gibi organ dışı yayılım ile cerrahi sınır pozitifliği gibi yüksek risk faktörlerine sahip olguların yaklaşık 1/3’ünde RP sonrası nüks gelişmekte ve serumda prostat spesifik antijen (PSA) değerlerinin artışı biyokimyasal nüks (BN) olarak adlandırılmaktadır. Bu yüksek riskli olgularda cerrahi sonrası uygulanacak radyoterapinin (RT) kür oranlarını arttırması beklenmektedir. Biyokimyasal nüks gelişimine neden olan hastalığın, prostatik yatak rezidüsüne mi yoksa pelvik lenf nodu yayılımı ya da uzak metastaza mı bağlı olduğunun bilinmesi potansiyel kür sağlayabilecek postoperatif RT uygulanması kararı için önemlidir. RP sonrası nüks hastalık gelişiminin daha çok lokal başarısızlığa ait olduğu bilinmektedir (2). Biyokimyasal nüks gelişen RP uygulanmış olgulara ait pelvik görüntüleme modalitelerini içeren çalışmalarda lokal nüks oranları %42-81 arasında bildirilmiştir (3,4,5,6). Postoperatif adjuvant RT rasyoneli iki nedene dayandırılmaktadır: Lokal başarısızlık lenf nodu tutulumu olmayan olgularda en sık nüks nedenidir ve uzak metastaz için rezervuar oluşturabilecek persistan hastalığın tedavisi ile sistemik hastalık progresyonunu azaltmak mümkün olabilir. Radikal prostatektomi sonrası RT verilen hastalar 3 grupta incelenebilir. İlk grup adjuvant RT alacak yüksek riskli patolojik özellikler gösteren PSA’nın ölçülemez seviyede (<0,2 ng/mL) olduğu olgular, ikinci grup RP sonrası ölçülemez seviyede PSA elde edilmiş ancak takipte gecikmiş PSA yükselmesi izlenen kurtarma tedavisi adayı olgular, üçüncü grup ise RT sonrası persiste ölçülebilir PSA değeri olan kurtarma tedavisi uygulanacak olgulardır. Prostatektomi sonrası PSA yükselmesi erken ve güvenilir bir tümör progresyon belirtecidir. Nüks gelişen olgularda kurtarma radyoterapisi ile PSA düzeylerinin radyoterapi sonrası ölçülemez düzeye gerilemesi şeklinde tanımlanan tam yanıt oranları %60 civarında elde edilebilmektedir (7,8,9,10). Klinik pratikte radyoterapi zamanlamasına ait belirsizlik devam etmektedir. Radyoterapi RP sonrası adjuvant olarak mı, yoksa PSA yükselmesi ile erken kurtarma tedavisi olarak mı verilmelidir? Hem adjuvant hem de kurtarma RT katkısı Gayrettepe Florence Nightingale Hastanesi, Radyasyon Onkolojisi Kliniği, İstanbul, Türkiye