Power and Urban Life: Reading the Historical Changes of Tehran Before and After the 1979 Revolution From the Perspective of Ibn Khaldun s Theory

Kentlerin cokusu nasil aciklanir? Bu soruya yanit olarak Ibn Haldun, birkac yuzyil sonra bile hala islevsel gorunmekte olan genis bir teori sunmaktadir. Bu yazida, 1979 Islam Devrimi'nden oncesi ve sonrasindaki donemlerdeki Tahran tarihinin Ibn Haldun'un teorisiyle aciklanmasi amaclanmistir. Makalenin yontemi, tarihsel calismadir ve bu baglamda tarihi belgeler (gazeteler, bultenler ve diger otantik tarihi kaynaklar) ve Tahran ile ilgili kitaplar, ana kaynaklar olarak belirtilmistir. Ibn Haldun'un bolumlerine dayanarak, bu calismanin sonucu, Tahran icin her iki tarihsel donemdeki (1979 devriminden once ve sonra), bes ana dersi ele aldigimizda, sehrin bu asamalarin gecisine taniklik ettigini gostermektedir. Devrim oncesi donemde, Tahran'da muttefiklerin varligi ve Muhammed Riza Şah Pehlevi'nin tac giymesiyle yeni bir cag baslamis, 1954 darbesi ile de sehirde otokrasi baslamistir. Entelektuellerin gelismesi, 50'li yillarda petrol gelirleri, iscilerin banliyolere akini ve Islam devrimi kentin dususundeki ayri ayri dort asama olarak yer almaktadir. Islam Devrimi'nin zaferi ve gece kuluplerinin yakilmasiyla, zafer cagi baslamistir. Islami degerlerin genislemesi ve savas sonrasi yeniden yapilanma, iktidarin zirvesi olarak degerlendirilebilir, ancak cevresel krizler ve kentsel nufusun muazzam buyumesinden kaynaklanan sorunlar, kentin dususu sirasinda karsilastigi en buyuk sorunlardir. Dolayisiyla bu degisimler Ibn Haldun'un hukumet, kent ve iktidar alanindaki fikirleri kullanilarak aciklanmaktadir.