Ibn Khaldun and Music as a Science of Mathematical Sciences

Ibn Haldun (1332-1406) Mukaddime adli eserinde musikiyi akli (felsefi) ilimlerden bir ilim olarak zikretmektedir. Ibn Haldun’a gore akli (felsefi) ilimler 7 tanedir. Bu ilimlerin basinda “Mantik” ilmi gelmektedir. Daha sonra ise sirasiyla ta’limi (riyâzi) ilimlerden aritmetik, geometri, kozmografya, bundan sonra da musiki, tabiiyyat ve ilâhiyyat ilimleri gelmektedir. Ibn Haldun musiki ilmini, seslerin ve nagmelerin birbirlerine olan oranlari ve bu oranlari sayi itibariyle tâyin eden ve olcme usullerini inceleyen bir ilim olarak kabul etmektedir. Faydasi ise, sarki soylerken riâyet edilmesi gereken teganni nagmelerini ogretmektir. Ibn Haldun, Mukaddime adli eserinde musikiyi butun zâviyelerden ele alarak incelemis onemli bir Islâm dusunurudur. Onun eserinde musikiye dâir hem icrâ ve hem de nazari acidan onemli bilgiler bulabilmekteyiz. Ozellikle ilerleyen bolumlerde musikiyi hikmet ve felsefe ilimleri kategorisine dâhil etmesi, onun kadim Islâm dusunurlerinin musiki hakkindaki dusuncelerine yaklastigini gostermektedir. Bu da bizlere Islâm dusunce ve medeniyetinin musiki dusunce ve yorumlarinin genel olarak hikmet ve felsefe temelli oldugunu ogretmektedir. Bu yaklasimlariyla Ibn Haldun ondorduncu yuzyilin sonlari ve onbesinci yuzyilin baslarindaki musiki dusuncesini yansitmaktadir.