Ibn Khaldun s Concept of the History of Fiqh and its Impact on the Historiography of Islamic Law in the Modern Era

Bir Es‘âri ve Mâliki fakihi olan Ibn Haldun’un ekonomiden siyasete, sosyolojiden felsefeye, tarihten edebiyata bircok alandaki teorileri uzerinde calisilmakla beraber, Islami ilimler ve bunlarin tarihlerine dair gorusleri ne yazik ki cok az arastirmaya konu edilmistir. Bu yazinin amaci Ibn Haldun’un fikih tarihiyle ilgili goruslerini verip bunun modern donem fikih tarihi yaziciligina etkilerini Musluman akademi ile ve Oryantalist Islam hukuk tarihciligi uzerinden incelemektir. Ibn Haldun’un Mukaddime’de fikih tarihiyle ilgili sunmus oldugu cerceve, Musluman Islam hukuk tarihi yazarlariyla Oryantalistlere kendi tezlerine mesruiyet kazandirmak icin onemli imkânlar sunmustur. Ozellikle Batili devletlerin Islam cografyasindaki somurge politikalari sonucunda gun yuzune cikan modern problemlere cozum bulma cabasinda olan Musluman bilginler, ictihâd vurgusunu yuksek bir sekilde seslendirdiler. Bu cercevede fikih tarihini de bir ictihâd tarihi olarak gorup onu ictihâd ve taklid ekseninde donemlendirdiler. Bunu yaparken Ibn Haldun’un seleflerinden farkli bir perspektifle ortaya koydugu fikih tarihi yaklasimindan yararlandilar. Batili Islam hukuk tarihcileri de temel problemleri olan Islam hukukunun kokeni meselesini incelerken Ibn Haldun’dan cokca istifade etmislerdir. Her iki taraf da kendi teorilerini mesrulastirmak icin Ibn Haldun’un goruslerinden azami derecede istifade etmekle beraber onun tarihsel baglamini goz ardi etmislerdir.