“ПРЕЦЕДЕНТ” ТЕРМИНИ ВА УНИНГ ТУРЛИ ЛУҒАТЛАРДАГИ ИЗОҲИ

Мақола “Прецедент” термини ва унинг ўзбек, рус ва инглиз тилларида нашр қилинган изоҳли, энциклопедик, этимологик, синонимик, антонимик, омонимик, икки ва кўп тилли луғатлардаги таърифининг ҳамда прецедент матн, прецедент ном, прецедент айтим ва прецедент вазият каби прецедент феноменларга олимлар томонидан берилган таърифлар таҳлилига бағишланган. Таъкидлаш лозимки, замонавий ўзбек тилшунослигида сўнги вақтларда прецедент феномен ҳамда унинг турларини тил ва маданият нуқтаи назаридан тадқиқ қилишга бағишланган ишлар кўлами ортди. Бироқ улар орасида прецедент матн, прецедент ном, прецедент айтим ва прецедент вазият каби прецедент феноменларнинг ўзбек тилшунослиги билан қиёсий таҳлилига бағишланган тадқиқотлар мавжуд эмас. Шу сабабли, ушбу мақолада юқорида келтирилган муаммоларни ҳал қилишнинг қуйидаги усуллари келтирилган. Биринчидан, тадқиқотнинг назарий қисмида “Прецедент” термини ва унинг турли луғатлардаги изоҳи ва унинг мавжуд турлари ҳақида маълумотлар берилган. Иккинчидан, “Прецедент” термини доирасида прецедент матн, прецедент ном, прецедент айтим ва прецедент вазият каби прецедент феноменларнинг таърифи ва уларнинг таркибий қисмлари ҳақидаги маълумотлар ҳам келтириб ўтилган. Хулоса қисмида эса барча прецедент феноменлар тез-тез тил шахсияти дискурсида фойдаланилиши ва амалга оширилишига оид илмийназарий умумлашмалар келтирилади. Олинган натижалар эса “Прецедент” термини ва унинг турли луғатлардаги таърифини, шунингдек, тил ва маданият бўйича мавжуд билимларни бойитишга хизмат қилади