Egemenlik Mezhepçiliğe Karşı: Geniş Levant Bölgesinde Çatışan Normlar ve Bölgesel Çatışmanın Mantığı

Orta Dogu, uzun suredir bir karmasa ve siddetli catisma donemiyle karsilasma devam etmektedir. Artan catisma ve rekabet seviyesini anlamada icin iki temel yaklasima basvurulmaktadir: Ilk yaklasim aciklamasini, mevcut sorunlari doguda kalan Arap cografyasinda siddetlenen mezhepci kutuplasmaya dayandirmaktadir. Bu yaklasima gore bolgesel dinamikler en iyi sekilde, mezhepci rejimlerin de araci olarak kullandiklari kimlik politikalariyla aciklanabilir. Ikinci yaklasim ise sorunlarin kaynagini devletin zayifligina dayandirmaktadir. Bu yaklasima bu cografyadaki devletlerin kirilgan yapisi, etkili kurumlarin bulunmamasi ve mesruiyet acigi sorunu elitlerinin devleti sosyal bolunmeyi artiran yontemlerle yonetmelerine imkân tanimaktadir. Bu makale, her iki argumanin da Genis Levant bolgesi ve dogudaki Arap cografyasinda yasanan bolgesel catismalarin seklini ve egilimleri aciklamada yetersiz kaldigini savunmaktadir. Mevcut bolgesel dinamiklerin, bolgesel guvenlik duzeninin egemenlik normuyla mi yoksa mezhepcilik normuyla mi idare edilecegi baglaminda ortaya cikan rekabet ile en iyi sekilde aciklanacagi degerlendirilmektedir. Bu mucadele hicbir normun egemen olmadigi normatif bir bolunme ortaminda devam etmektedir. Bu durum, cogunlukla farkli dini inanislara sahip toplumlari icinde barindiran ve yuksek seviyede sinir- otesi mudahalelere sebep olan devletlerde ortaya cikan siddetli catismalarla gozler onune serilmektedir.