Bulanık Kural Tabanı ile Genel Sağlık Sigortası Primlerinin Hesaplanması

2008 yili itibari ile Turkiye'de Sosyal Guvenlik Reformu adi altinda Saglikta Donusum programi baslatilmistir ve kimsenin sistem disinda kalmamasi amaclanmistir. Sistem vatandaslara kapsamli avantajlar sunmasina ragmen, prim hesaplamalari noktasinda bazi dezavantajlara da sahiptir. Mevcut sistemde, primler farkli gelir duzeyleri icin sabit oranlar kullanilarak hesaplanmaktadir. Bu durum vatandaslar arasinda esitsizliklere yol acmaktadir. Bu nedenle, makalede, esitsizliklerin giderilmesi ve daha adil bir prim sistemi olusturulmasi icin genel saglik sigortasi hakkinda disiplinler arasi bir bakis acisi sunulmasi amaclanmistir. Yontem olarak bireyler arasinda bulanik derecelendirme saglayacak olan bulanik mantigin kullanilmasi uygun gorulmustur. Uygulamanin kapsami yoksul olarak nitelendirilen bireyler, sosyal guvencesi olmayan bireyler ve istege bagli sigortalilar ile sinirlandirilmistir. Primler, TUIK' in gelir arastirmasina katilan 4.650 kisi icin uzman gorusune dayali olarak bulanik kurallarla MATLAB Bulanik Mantik araci kullanilarak hesaplanmistir. Daha sonra, hesaplanan primlerin agirliklandirilmasiyla 9.749.855 kisinin odeyecegi toplam prim elde edilmistir. Dilsel degiskenlerle derecelendirilen kisi basina dusen aylik harcanabilir gelir kullanilarak daha adil derecelendirme saglanmis ve esitsizlikler ortadan kaldirilmistir. Buna ek olarak, gelir ve giderlerin yani sira, istege bagli sigortalilarin avantajli olmamalarini saglamak icin yas degiskeni calismaya dâhil edilmistir. Sonuc olarak, primler daha adil bir sekilde hesaplanarak vatandaslar arasinda esitsizlik yaratan durumlar ortadan kaldirilmistir. Literatur incelendiginde, bulanik mantik sosyal bilimlerde oldukca az uygulandigindan, bu makale disiplinler arasi literature katkida bulunacaktir.