Romantizm- Realizm (Hayaliyûn- Hakikıyûn) Tartışmaları ve Beşir Fuat

Tartismalar bizi yeni ufuklara goturur. Farkli fikirlerin carpismasindan, yeni ve guzel eserler dogar. Ancak tartisma zeminini ve uslubunu iyi ayarlayabilirsek, gercekten ayrilmadan guzel sonuclara da ulasabiliriz. Batida oldugu gibi bizim edebiyatimizda da edebi konularla ilgili cesitli tartismalar meydana gelmistir. Bunlar icinde hayaliyun - hakikiyun tartismasi olarak bilinen, romantizm ve realizm tartismalari, hemen hemen batidaki tartismalarla es zamanli olarak gerceklesir. Bu tartisma, edebiyatimizda batili akimlarin nasil degerlendirildigini gostermesi acisindan onemli oldugu gibi hakikat arayislarini ortaya koymasi acisindan da onemlidir. Tanzimat donemi sanatkârlarinin buyuk bir bolumu, romantik akimin terbiyesinden gecerler. Bununla birlikte bu donemin sanatkârlari, realist akimi da bilmektedirler. Tanzimat’in ikinci neslinde ve ozellikle Ara Nesilde agirlikli olarak realist, hatta naturalist egilimler gorulur. Ara Neslin sanatkârlarindan Besir Fuat,1885 yilinda yayimladigi Victor Hugo adli tenkidi monografisiyle tartismayi baslatir. Bu uzun soluklu tartismanin, bir sure sonra Hugo – Zola tartismasi haline donustugu gorulur. Boylece Victor Hugo kitabi etrafinda, Turk edebiyati tarihine hayaliyun - hakikiyun tartismasi olarak gecen ve Besir Fuat’in olumunden sonra da devam eden bir tartisma baslamis olur.