Yesevî’nin Divân-I Hikmet’inde İlahî Aşk ve Allah Düşüncesi

Hayatinin tek ve nihai amaci olarak Hakk’in rizasina ulasmayi aamaclayan Ahmed Yesevi, Hikmetlerine besmeleyle baslayarak okuyucuyu eserinin iceriginden haberdar eder ve Hikmet yolcusuna sozlerinden maksadin ne oldugunu eserin basinda ilan eder. Yesevi’ye gore, insan yasaminin eregi ask makamina ulasmak olmalidir. Ask makami, kisinin rizâ-i ilahi’ye nail oldugu, kul olma bilinciyle ciktigi ask yolculugunda tum fâni arzulardan gecerek Sonsuz Olan’a kavustugu, “Bir” ile birligin tecrube edildigi bir mertebedir. Bu, evvela insanin kendi acz sifatinin farkina varmasi, nefs’den vazgecmesi ve butun âlemin gercekte Bir’de oldugunu idrak etmesiyle elde edilebilecek bir seviyedir. Hakk ve hakikat yolcusunun, kendi basina yapacagi bir takim ibadet ve taaatlerle menzile ulasmasi Yesevi acisindan mumkun gorulmemektedir. Ayrica, “ben”den gecerek bu fenâ âlemini seyr ederken sirlarin asikâre gorulebilmesinde, kesret icinde “Bir”in tecellisine mazhar olunmasinda mutlaka bir rehbere ihtiyac vardir. Zira ilim gorunenin otesindeki “hakikat”i gormede insan icin yeterli degildir. Sirlarin sirrina erismedeyse, ancak kâmil bir mursidin kilavuzlugu, kisiyi “maksud”una ulastirabilir.