Dinî ve İlmî Birikimin Divan Şiirindeki İzdüşümleri

Butun bir evrenle irtibat kurma, duygu ve dusunceleri paylasma adina insana bahsedilen en etkin enstruman dildir. Dilin sekillendirdigi kelâm yapilanmalari icerisinde siirin apayri bir yeri ve onemi haiz oldugu bilinmektedir. Cok eski caglardan beri siir insanoglunun, duygu ve dusuncelerini en etkin bicimde ifade edebilmek icin basvurdugu en verimli iletisim vasitalarindan biri olmustur. Oyle ki, eski medeniyetlerin ve tarihi kalintilarin aktarilmasinda onemli bir rol ustlenen mitik destanlarin kahir ekseriyeti siir formunda tanzim edilmistir. Hatta kutsal metinlerin bazi bloklarinin siirsel bir yapilanma arz ettigi arastirmacilara malumdur. Şiirin de pek cok edebi form ve tarz farkliligina sahip oldugu bilinmektedir. Biz bu calismamizda, ekseni butunuyle aruz uzerine kurulu olan divan siirimizin toplumu yonlendirme ve aydinlatma adina yansittigi ozdeyisler, hikmetler, nasihatler ve bazi bilimsel gondermeler uzerine fikir imal etmeye caba sarf ettik. Buyuk bir sanat anlayisina ve bilgi birikimine dayali olan divan siirimizin en dikkat ceken ozelligi, insan yasami icin altin kurallar iceren nasihat ve hikmetlere yer vermesidir. Bu nasihat ve hikmetlerin hemen tamami asla birer fantezi ve senaryo urunu olmayip, yasanmis ve yasanmakta olan sosyokulturel gercekliklerden iktibas edilmis degerler birikimidir. Calismamizda divan siirinin Turkce, Arapca ve azicik da Farsca orneklerine yer vermis bulunmaktayiz. Bu noktada calismayi baslica uc temel kategoriye taksim ederek, once genellemenin ilk, orneklendirmenin ikinci misrada yer aldigi siirleri, ikinci asamada ornegin ilk, genellemenin ise ikinci misrada yer aldigi siirleri ve nihayet ucuncu asamada da bazi ilim ve fenlere gonderi yapan siirleri tahlil etmeye calistik.