Bir Mezhebe Ait Fürû-i Fıkıh Eserinin Diğer Mezhepleri Temsil Problemi: El-Hidâye’nin Kitâbu’l-Büyû’ Örneği

Hanefi mezhebinin en onemli kaynaklarindan olan el-Hidâye serhu Bidâyeti’l-mubtedi, zaman zaman diger mezhep imamlarinin goruslerine yer vermistir. Calismamiz icin esas aldigimiz kitâbu’l-buyu’da, Imam Mâlik’e sadece bir yerde kisaca temas edilmistir. Imam Şâfii’ye yirmi yedi yerde, bazen kisaca temas edilmis, bazen sadece gorusleri nakledilmis, bazen de goruslerinin dayanaklari aktarilmistir. Ahmed b. Hanbel’e ise hic temas edilmemistir. Bu yonuyle el-Hidâye’de Hanefi mezhebinin gorusleri, mezhep imamlari arasinda en fazla Şâfii’nin gorusleriyle mukayeseli olarak ele alinmistir. el-Hidâye’de yer verilen diger mezhep imamlarinin ve ozellikle Şâfii’nin goruslerinin, ne derece bir sihhatle islendigi hususu onemlidir. Hanefi âlimleri, diger mezhep imamlarinin goruslerinin eserde birkac yerde sehven yanlis olarak yer aldigini kaydetmislerdir. Kitapta, onemli gorulen yerlerde Şâfii’nin gorusu islenmistir. Şâfii’nin gorusleri, yer yer Hanefi mezhep imami ve onun ogrencilerinin gorusleriyle mutabik olmustur. Şâfii’nin gorusleri, buyuk oranda sahih bir sekilde islenmistir. Kismen muhtasar oldugu icin detaya girilmemis ve boylece Şâfii’nin goruslerindeki bir takim kayitlar ve tafsilat islenmemistir. Aslinda mukayyed olan gorusleri, el-Hidâye’de mutlak olarak ele alinmis ve bu yonuyle de eser, Şâfii’nin goruslerini temsil salahiyetinden uzak kalmistir.