Mating Stage on Year-Round Rearing of Bumblebees (Bombus terrestris)

Ortu alti yetistiriciligi yapilan bircok bitki turunde tozlayici vektor olarak kullanilan bombus arilarinin yetistiriciligi, dunyada onemi giderek artan stratejik bir tarimsal ugrasi haline gelmistir. Bombus arilarinin kontrollu kosullarda yil boyu yetistiriciligi koloni olusturma, ana ve erkek ari yetistirme, seleksiyon, ciftlestirme ve diyapoz donemini kontrol etme gibi cesitli asamalari icermektedir. Kitlesel yetistiriciligin surdurulebilir olmasi icin en kritik asamalardan birisi ciftlestirmedir. Bal arilarinin aksine, Bombus terrestris ana (♀) ve erkekleri (♂) kapali ortamlarda, ciftlesme kafeslerinde ciftlesebilmektedir. Erkek arilar ciftlesme sonrasi tekrar ciftlesebilirken ana arilar sadece bir erkek ari ile ciftlesmektedir. Yas ve vucut buyuklugu, cene bezlerinden salgilanan ucucu feromonlar, ciftlesme kafesindeki erkek ari/ana ari orani, isik siddeti ve frekansi, sicaklik, nem, fotoperiyot, yuva materyali gibi cevre faktorleri B. terrestris ana (♀) ve erkeklerinin (♂) ciftlesme basarisina etki etmektedir. Bal arilarinda oldugu gibi bombus arilarinda da haplo diploid ureme sistemi soz konusudur. Cinsiyet lokuslarinda homozigotlasma olmasi durumunda ana ari tarafindan yumurtlanan diploid yumurtalardan diploid erkek bireyler gelisir. Akrabali yetistiricilik diploid erkek uretimini onemli olcude arttirir. Bu nedenle, gelecek generasyonlarda kaliteli koloniler uretmek icin yeteli sayidaki genc ana arinin kendilerine akraba olmayan erkek arilar ile ciftlestirilmesi onemlidir. Bu calismada, B. terrestris arisinin kitlesel yetistiriciliginde yer alan ciftlestirme asamasi icin temel gerekliliklerinin aciklanmasi amaclanmistir.