Şam’daki Emeviye Camii Kuzey Sütun Dizisi Üzerinde Yer Alan Gemi Tasviri: Nil Nehrine Ait Bir Konu ya da Cennet Tasviri?

Bu makalede, ilk kez Şam Emeviye Cami’nin avlusunun kuzey sutunlari dogu cephesi uzerindeki mozaikte bulunan gemi tasviri derinlemesine incelenmistir. Gemi uzerinde iki erkek betimi vardir. Bunlardan ilkinde erkek pruva uzerindeyken diger erkek kurek ceken bir dumenci olarak gosterilmistir.1. Şam mozaiklerindeki gemi ve onunla bitisik mimari betim, Emevi mozaiklerinde tasvir edilen ve Roma gelenegi olan Nil Nehri ya da deniz sahnelerinin surekliligine bir delil teskil eder. 2. Bu sahne, Kur’an’da gecen sembolik cennet tasvirini akla getirmektedir.3. Erken Islam sanatindaki insan figurleri, Hadis tarafindan desteklenen ve Abbasi Donemi’nde daha sinirli ikonoklastik anlayisla karsilastirildiginda daha hosgorulu bir Emevi rejimini gostermektedir.4. Misir papirus cicegi formundaki gemilerin yapim gelenegi, Dogu Akdeniz’de en gec 8. yuzyila kadar kullanildigini gostermektedir.5. Şam Emeviye Camii mozaiklerindeki gemi tasvirinin, Cami’nin el-Velid tarafindan yaptirilan orijinal yapi donemine ait oldugu dusunulmektedir. Urdun, Umm al-Rasas’taki Aziz Stephen Kilisesinde bulunan ana mozaigi cevreleyen Nil sahnesinde betimlenen gemi tasvirleri , Emevi-Abbasi doneminde kullanilan bir Hristiyan Kilisesi icinde Nil temali son orneklerdir. Şam ve al-Rasas mozaiklerinin her ikisi de dekorasyon konusuyla ilgilidir ve onlarin mimari icerikleri, farkli dini yapilarin icinde bulunmalari (kilise ve camii), ortaya koyduklari mesajlar ayni sembolizme isaret eder