Dımaşk’ın En Zor Yılı: Şehrin Moğollar Tarafından İşgali (658/1260)

Mogollar 656 (1258) yilinda Bagdat’i isgal ettikten sonra yonlerini daha batidaki Islâm beldelerine cevirdiler. Bu sirada Bilâdussam’da Eyyubiler, Misir’da ise yaklasik on yil once Eyyubi hâkimiyetine son veren Memlukler hâkimdi. Mogollar’in ozellikle Halep’i ele gecirdiklerinde burada gerceklestirdikleri katliam ve yagmalar butun bolgede buyuk bir korkuya ve endiseye sebep oldu. Bunun uzerine aralarinda Bilâdussam’in en onemli merkezi olan Dimask’in da bulundugu bolgedeki bircok sehir herhangi bir direnis gostermeden Mogollar’a teslim oldu. Dimask’in Mogollar tarafindan isgaliyle Eyyubiler tarih sahnesinden cekildiler. Dimask ise Mogollar Aynicâlut Savasi’nda Memlukler tarafindan maglup edilinceye kadar yaklasik sekiz ay isgal altinda kaldi. Mogol isgali, siyasi ve askeri alanda degisikliklere sebep oldugu kadar sehrin dini, ilmi, ekonomik hayatinda da onemli sonuclar dogurdu. Isgal, Dimask’ta ozellikle uc alanda onemli etkiler meydana getirdi: Musluman-hiristiyan iliskilerinde gerilimler ve yeni bir toplumsal duzen kurma tesebbusu; mansiplar uzerinden birtakim ulemâ ile iliskiler kurma ve ilmi mansiplardaki degisiklikler; guvenlik kaygisi sebebiyle aralarinda ulemâdan isimlerin de bulundugu cok sayida insanin sehirden gocu. Mogol isgali sirasinda Dimask’ta meydana gelen gelismeler ile isgalin hemen ardindan yasanan restorasyon donemini ele alan bu makale, isgalin ozellikle sehirdeki ulemâya etkisi uzerinde durmaktadir.