Sivas-Divriği Demir Yatağı Kireçtaşı-Ofiyolit-Granitoyid Üçlü Dokanağında Flogopit Oluşumları

Gunes Ofiyoliti’ne ait ultramafik kayaclarda belirlenen bozusma mineralleri serpantinlesme-oncesi, -sirasi ve -sonrasi olmak uzere uc ana gruba ayrilmistir. Bunlardan serpantinlesme-oncesi minerallerden flogopit; ofiyolitik dizilimin olusumu ile eszamanli mika-peridoditlerin ana bilesenlerinden birisidir. Sonraki bozusmalardan lisfenitlesme ve pirometasomatizma, flogopitlerin tane boyunun artmasina ve belirli zonlarda birikmesine; yer yer karisik tabakali flogopit-vermikulit (P-V) ve vermikulit donusumlerine neden olmustur. Serpantinlesme-sirasinda gelisen bozusmalar koyu ve acik renkli minerallerin farkli kil ve/veya fillosilikat minerallerine donusumudur. Serpantinlesme-sonrasi bozusma lisfenitlesme olup; baslica ofikarbonat (yaygin kalsit ve dolomit; ender siderit ve hidrotalsit), ofioksit-hidroksit (hematit, gotit, pirit, markasit, brusit) ve yer yer ofisilikat (kuvars) minerallerinin olusumunu kapsamaktadir. Pirometasomatik kayaclarda metasomatizma urunlerini flogopit, aktinolit, epidot, yohansenit, skapolit, sorl ve Fe-mineralleri (manyetit, hematit, pirit, markasit); kalinti birincil magmatik fazlari ise piroksen ve feldispatlar olusturmaktadir. Divrigi flogopitleri; teorik flogopit-biyotit serisi uc uyelerinin oksit bilesimlerinden kismen farklilik gostermektedir. Flogopitlerin biyotit bileseni dusuk (% 8-14) olup, ortalama birim hucre bilesimine gore; Fe-Al flogopit olarak adlandirilmistir. Ultramafik-ana kayacli P-V’in ana bileseni Mg olup; kismen Fe’ce zengin ve Al’ca fakirdir. Tetrahedral ve oktahedral Fe substitusyonlara sahip serpantinler Fe-lizarditi isaret etmektedir. Divrigi yoresindeki fillosilikat minerallerinin toplam eser element derisimi serpantin–flogopit–P-V yonunde azalmakta, buna karsin nadir toprak element icerikleri artmaktadir. O ve *D degerleri (SMOW) flogopitler icin ‰ +10.6-11.8 ve ‰ -64 - -102, P-V icin ‰ +14.2 ve ‰ -121, serpantin icin ‰ +14.4 ve ‰ -129 olarak belirlenmistir. O ve *D degerlerine gore; flogopitler hipojen ve superjen alanda; buna karsin P-V ve serpantin ise kaolinit yuzeysel bozunma cizgisinin altinda yer almaktadir. Granitik su minimum izotopik degerine gore flogopit icin ~ 130-150 °C ve P-V icin ~ 100 °C olusum sicakliklari elde edilmistir. Ayrica, durayli izotop verileri, serpantinlesme, flogopitlesme ve vermikulitlesmenin birbirini izleyen farkli surecler ile olustuguna isaret etmektedir. gore; flogopitler hipojen ve superjen alanda; buna karsin P-V ve serpantin ise kaolinit yuzeysel bozunma 18