Kafkasya’da Türk Varlığının Başlangıcı Üzerine

Kafkasya, dunyanin uc kitadan olustugu dusunulen zamanlarda Asya ve Avrupa’nin gecis yeri konumundaydi. Karadeniz’in kuzeyindeki duzlukler iki kitayi birlestiren ara bolge gibiydi. Gunumuzde dunyanin cok daha genis bir yer oldugu ogrenilmesine ragmen bolgenin iki kita arasindaki gecis yeri olma konumu hâlâ devam etmektedir. Bu ozelligi yuzunden tarihin ilk zamanlarindan itibaren Kafkasya’da pek cok farkli topluluk gormek mumkundur. Hint-Avrupai, Irani ve Turani kokenli halklar bu bolgede cok eski donemlerden itibaren bir arada bulunabilmistir. Kafkasya’nin cok uluslu yapisi gunumuzde de varligini korumaktadir. Kafkasya XIX. yuzyilin ortalarindan itibaren buyuk guclerin hâkimiyet mucadelesine sahne olmustur. Bu rekabetin bir sonucu olarak bolgenin tarihi ve kulturunu sahiplenme egilimi ortaya cikmistir. Avrupa’da yapilan ceviri faaliyetlerinde yore kaynaklari yabanci dillere aktarilirken tenkide tâbi tutulmadigindan Orta Cag tarihcilerinin dini ve milli hislerin etkisiyle kaleme aldigi eserlerdeki iddialar gunumuze tasinmistir. Siyasi rekabetin tesiriyle gunumuzde yazilan pek cok eserde Gurcu, Ermeni veya Turklerin bolgenin kadim halki oldugu, uygarlik temelini attigi ileri surulmustur. Haliyle birbirinden cok farkli gorusler kaleme alinmistir. Bu ideolojik ve kulturel zeminde Kafkasya’daki Turk varliginin ne zaman basladigi meselesiyle ilgili olarak da pek cok gorus ileri surulmustur. Turkistan ve Turklukle baglantilari konusunda son yillarda ele gecen bilgi ve belgeleri gormezden gelen belirli cevreler bu varsayima soguk baksa da Kimmer ve Iskitler, Kafkasya’da Turklugun onculeri olarak kabul edilmelidir. Onlardan once bolgede Turk bulunduguna dair iddialarin temeli bugun icin zayiftir. Kipcaklar bu topluluklardan sonra Kafkasya’ya gelen ikinci bir grup olarak kayitlara gecmistir. Hunlardan itibaren ise Kafkasya’daki Turk varligini kesintisiz olarak takip etmek mumkundur.