Kâtip Çelebi’nin Penceresinden Osmanlı Devlet ve Toplum Hayatına İlişkin Bazı Düşünceler

Hukumdarlara yonelik tavsiyeler iceren nasihatnamelerin kokeni Antik Iran medeniyetine kadar dayanmaktadir. Bu eserlerde, devlet adamlarina veya dogrudan hukumdara seslenilerek devlet yonetimi konusunda tavsiyeler verilirdi. XVI. yuzyilin ikinci yarisindan itibaren Osmanli burokratlari tarafindan reform onerileri iceren ve devletin yeniden ihyasini amaclayan cok sayida eser kaleme alinmistir. Osmanli Dusunce Dunyasi’nda onemli bir sahsiyet olan Kâtip Celebi tarafindan da reform onerileri iceren ve devletin yeniden ihyasini amaclayan eserler kaleme alinmistir. Kâtip Celebi XVII. yuzyilin onde gelen daha sonraki asirlarda adindan soz ettiren ve gunumuze gelen eserleri sayesinde hala guncel meselelere fikirleriyle isik tutabilen bir dusunur ve bilim adamidir. Bir Osmanli aydini olarak Katip Celebi, reformist gorusleriyle hem o gunku meselelere isik tutmus, hem de ileri goruslulugu ile toplumun her donemde karsilasilmasi muhtemel problemlere, yasadigi asrin bakis acisinin ustunde bir bakisla, cozumler uretmeye calismistir. Kâtip Celebi Osmanli devri Turk ilim tarihinin en buyuk bibliyografyacisi ve cografyacisidir. Sosyal ilimlerde dunyaca taninmis, gunumuz arastirmaci tarih anlayisi cercevesinde belgelere dayali olarak ve belirli bir metodoloji cercevesinde bircok ilim dalinda nitelikli eserler vermistir. Bu bakimdan, eserleri, bu gun hala uzerinde gorus farkliliklarinin oldugu bircok konuya isik tutar niteliktedir. Calismadaki amac, Kâtip Celebi’nin birey, toplum ve devlet hayatina dair gorusleri ile bilim ve din hakkindaki dusuncelerini ele alarak onu anlama, yasadigi donemi ogrenme ve eserleri uzerinden o donemin meseleleri ile gunumuze yansimalarini degerlendirmektir.