Kaşkay Aşiretinin Menşei ve Tarihi Hakkında Yaklaşımlar

Iran cografyasi tarih boyunca, ozellikle de kaynaklarda belirtildigi kadariyla Ortacag’dan itibaren disaridan yogun gocler alan bir bolge olarak gocebe ve yari gocebe asiretler icin mukemmel bir yasam alani olusturmustur. Selcuklular oncesinde gelerek Iran’in cesitli yerlerinde koklesen Arap ve Kurt kokenli olarak adlandirdigimiz asiretlere 9. ve 10. yuzyillardaki Oguz gocleriyle Turk kokenli asiretler de eklenmistir. Bu yeni asiretler yogunluklu olarak Iran’in Horasan ve Fars eyaletlerinde toplanarak yuzyillar boyunca bolgedeki daha eski diger asiretlerle etkilesim halinde olmuslardir. Bu suretle bolgenin etnik ve kulturel cesitliligini artirmislardir. Gunumuzde bu asiretler yari gocebe ve bir kismi tamamen yerlesik halde Iran’in cesitli bolgelerine yayilmis haldedirler. Inceledigimiz konunun kapsamina giren ve Guney asiretleri adi da verilen Fars bolgesindeki asiretler Kaskay, Hamse, Kahkuliye ve Memesini buyuk kabilelerini icine almaktadir. Bu asiretlerin her birinin seruveni cogu cekirdek organizasyon gibi kucuk bir aileden asiret olmaya dogru tekamul ederek gerceklesmistir. Goclerin yogunluklu olarak gerceklestigi 10. yuzyil ile 19. yuzyil arasinda gecen surede Fars eyaletindeki asiretlerin nufusunun iki uc katina ciktigi gorulmektedir. Fars eyaletinin yaklasik olarak ucte ikisi cesitli asiretlerin yerlesim yeri halindedir. Kahkuliye yurdu disinda eyaletin en kalabalik ve en nufuzlu asireti olan Kaskay asireti Fars eyaletinin bati ve kuzeybatisini isgal eder. Iran’daki ikinci en buyuk asiret olarak bes buyuk ve cesitli kucuk kabilelerden olusmaktadir. Kaskay asireti de Hamse Turkleri, Bahtiyari Turkmen asireti gibi pek cok kabile konfederasyonu arasinda Kurt, Lor, Arap ve Turk gibi farkli etnik guruplarin kabilelerinden olusan bir kumedir. Asiretin nufusunun cogunlugunu Turk kokenli halk olusturmaktadir ve asiret mensuplari Bati Oguz lehcesini konusmaktadirlar. Kaskaylarin muasir tarihi hakkinda cok fazla calisma olmasina ragmen Safeviler oncesinden Kacarlar donemi arasindaki donem hakkinda yok denecek kadar az calisma bulunmaktadir. Siyasi olaylara katilimlari soz konusu olmadikca asiretlerden yakin doneme kadar kaynaklarda pek bahsedilmedigi gorulmektedir. Bu calismayla donemin kaynaklari ve arastirmalar isiginda Kaskaylarin menseine dair one surulen tartismali gorusler Yenicag’daki tarihleri hakkindaki bilgilerle birlikte ortaya konulmaktadir.