Afganistan Tarım Ürünleri Dış Ticaret Yapısına İlişkin Bir Değerlendirme

Tarim geleneksel olarak Afgan ekonomisinin itici gucudur. Afganlarin cogunlugu ailelerini beslemek ve  gecim elde etmek icin tarima guveniyor. Taliban yonetimi ve on yillarca suren catisma doneminden once  Afganistan, yalnizca kendi nufusu icin yeterli yiyecek uretmekle kalmayip ayni zamanda badem, nar, antep  fistigi, kuru uzum, kayisi vb. gibi bircok tarimsal urunu de ihrac ediyordu. Bununla birlikte, tarim simdi daha da iyilesme yolundadir. Bu makale, Afganistan’in ekonomisindeki tarimin rolunu ve Taliban Hukumeti'nden sonraki son tarimsal gelismeyi degerlendirmeyi amaclamaktadir. Raporda ayrica, Afganistan dis ticaretinde tarimin yeri ve onemi, genel olarak ekonomi, uluslararasi ticaret durumu ve gelecekteki kalkinma icin dogal kaynaklari iceren cografi konumun onemi vurgulanmaktadir. Bu nedenle, calisma devlet web siteleri, raporlar, dergiler ve diger kaynaklar gibi cesitli kaynaklardan elde edilen ikincil verilere dayanmaktadir. Bulguya gore tarim urunleri, 2016'dan itibaren Afganistan'daki toplam ihracatin yaklasik %73,3'unu, bu sektorde calisanlarin %61,6'sini olusturmustur. 2018'de %19,88 olan hizmet sonrasi ulkenin gayri safi yurt ici hasilasina(GSYIH) en buyuk katkilardan biri de tarimdir. Ekonomi genelinde bir model olan simulasyonlar, Afganistan'in tarimda uretkenligi artirarak, GSYIH buyume oranini onumuzdeki on yilda yillik ortalama yuzde 5,8'e yukseltebilecegini gostermektedir. Bu nedenle Afganistan’in, bolgedeki cografi konum firsatlarindan daha iyi yararlanabilmesi icin bolgesel ve uluslararasi ticaret potansiyelini arttirmasi sarttir.