Harekeli Bir Mi râciye nin Dîbâcesi ve Osmanlı Türkçesinin İmlası ve Telaffuzu Hakkında Düşündürdükleri

Bu calismada, Hafiz Omer Yenisehr-i Fenâri kunyeli bir nâzim tarafindan 1790 yilinda kaleme alinan ve 318 beyitten olusan bir mi‘râciyenin mensur dibâcesinin dil ve imla ile ilgili soyledikleri degerlendirilecektir. Tarihi imla, telaffuz ve agiz arastirmalarinda bilhassa Osmanli Turkcesi icin harekeli metinler oldukca ehemmiyetlidir. Elimizdeki mi‘râciye, bu bakimindan iki turlu kiymeti haizdir: Birincisi, mi‘râciyenin, Istanbul Turkcesi, Osmanli donemi agizlari, standart imla ve telaffuz munasebeti gibi dil ile alakali bazi meselelerde kisa fakat oldukca ilginc bazi malumat ihtiva eden mensur dibâcesi; ikincisi, aruza ve Istanbul Turkcesine gore harekelenmis metin kismi. Calismada ele alacagimiz dibâce kismi, esere bir giris mahiyetindedir. Şair, bu dibâcede, eseri hakkinda kisa bir malumat verdikten sonra dil teorisini ortaya koyar, profesyonel okuyucu ve yazicilari siradan okur-yazar kitlesinden ayirir, standart edebi dile agiz ozelliklerinin yansitilmasini tenkit eder, eserini yazarken hem aruza hem de zarif bir telaffuza uygun okuyusu temin eden bir imla metodu kullandigini soyler ve bunun nedenlerini aciklar. Metin kisminda ise sair, kaliplasan standart Osmanli imlasini muhafaza eden telaffuzu ve takti‘i ise harekelerle gosteren bir imla metodu kullanir. Şairin kullandigi bu imla metodu, Kur’an imlasi ile yakindan iliskilidir. Bu calismada, on dort satirdan olusan dibâcenin tam bir transkripsiyonu yapilmakta ve sairin imla, telaffuz, agiz, dil vb. ile ilgili kisa fakat carpici gorusleri degerlendirilmektedir. Calismaya ayrica, dibâcenin transkripsiyonlu tam metni ile birlikte bir tipkibasimi da eklenmistir.