The expansion of higher education in Turkey (1980-2016): Some economic implications

T ürkiye’de ve dünyada yüksekö¤retim h›zla genifllemektedir. Bu geniflleme yerel ve küresel ekonomik krizlere ra¤men h›z›n› kesmemektedir (Meek ve Suwanwela, 2006). Türkiye’de de 2001 ve 2008 mali krizlerine ra¤men yüksekö¤retim kurumlar›n›n ve yüksekö¤renime kat›lanlar›n say›lar› artm›flt›r (Günay ve Günay, 2011). Yüksekö¤retimin genifllemesinin ekonomik yönlerinin yan›nda sosyolojik, ideolojik ve politik boyutlar› da olabilir (Karatafl Acer ve Güçlü, 2017). Öte yandan sebeplerin yan› s›ra do¤urgular›n da tart›flmaya de¤er oldu¤u aç›kt›r. ‹çsel olarak bir tak›m standardizasyon ve de¤erlendirme sorunlar›ndan bahsedilebilir. (Erdo¤mufl ve Esen, 2016). Yüksekö¤retimin genifllemesi ekonomik aç›dan f›rsatlar sunmakla beraber birtak›m sorunlara da yol açmaktad›r (TÜS‹AD, 1994; 2008). Bu f›rsat ve tehditler yönetsel, finansal, akademik ve sosyal boyutlarda ele al›nabilir (Özo¤lu, Gür ve Gümüfl, 2015). Yüksekö¤retimin ekonomisi ö¤renci tercihleri, yüksekö¤retimin getirileri, arz ve talep, devletin rolü, harcama ve gelirler, yüksekö¤retimin üretimi ve iflgücü piyasalar› çerçevesinde ele al›nmaktad›r (Toutkoushian ve Paulsen, 2016). Yüksekö¤retim alan›ndaki ekonomik geliflmeler de bu çerçevede ele al›nabilir. Dünyadaki geliflmeler büyüme, yayg›nlaflma ve harcamalardaki art›fl fleklinde gözlenmektedir (Çetinsaya, 2014). Büyüyen yüksekö¤retim sistemlerinin yönetim ve finansman yap›lar› da de¤iflmektedir. Yeni yap›lar›n belirleyici unsurlar› aras›nda talep taraf›nda ö¤renci say›lar›ndaki art›fl, arz taraf›nda kapasite art›r›m›n›n önündeki k›s›tlar, dolay›s›yla ö¤renci ve ailelerin maliyetlere daha fazla kat›l›m›n› içeren modeller yer almaktad›r (Johnstone ve Marcucci, 2007). Kamunun sorumlulu¤unun önemli ölçüde artt›¤› gözlenmektedir. Kamu finansman›na farkl› çözümler gelifltirildi¤i görülmektedir (Kurt ve Gümüfl, 2015). Bunun yan›nda, bir yandan Derleme / Literature Review