Neuropsychological assessment and treatment possibilities of cognitive deficit in schizophrenic patients

Shizofrenija je danas prihva ena kao neurobiološki poreme aj sa snažnim neurokognitivnim komponentama 1, . Tokom poslednjih nekoliko decenija zna ajna su neuropsihološka istraživanja zasnovana na utvr ivanju specifi nosti neurokognitivnih obrazaca povezanih sa shizofrenijom što doprinosi razjašnjavanju neuroanatomskih i neuropsiholoških sistema koji leže u osnovi bolesti daju i klini ki doprinos razvoju efikasnijih rehabilitacionih mera . Rasprava o „funkcionalnoj“ u odnosu na „organsku“ prirodu shizofrenije bazirana na neurobiološkoj konceptualizaciji ovog poreme aja još od vremena Emila Krepelina, aktuelna je i danas . Neuropsihološki deficiti utvr eni u shizofreniji u okviru brojnih kognitivnih sposobnosti, uobi ajeno se opisuju kao „generalizovani deficit“ . Prilikom analize uo enih deficita, suština neuropsihološkog pristupa ogleda se u integraciji strukturne i funkcionalne organizacije moždanih sistema (na primer, analiza funkcija vizuelne integracije kroz strukturnu organizaciju veza izme u neurona okcipitalnog korteksa), za razliku od dosadašnjeg pristupa koji se bazirao na razlikama izme u strukturne i funkcionalne organizacije ovih sistema. Neuropsihološki poreme aji iji se intenzitet kre e od umerenih do izraženih prisutni su kako tokom prve epizode bolesti, tako i tokom niza godina sa minimalnim promenama uprkos postignutoj klini koj stabilizaciji primenom farmakoterapije, ne menjaju i se zna ajno ak ni tokom ponovnih epizoda bolesti 5, . Opšti zaklju ak iz dosadašnje literature ukazuje da su neurokognitivni deficiti u okviru razli itih kognitivnih domena sastavni deo klini ke slike shizofrenije, pa se, stoga, fokus novijih istraživanja usmerava ka uo avanju kauzalne veze izme u kognitivne disfunkcije i odre enih psihopatoloških fenomena (na primer, povezanost deficita u radnoj memoriji sa poreme ajima mišljenja) . U estalost kognitivnog poreme aja varira u zavisnosti od podgrupa shizofrenih bolesnika sa primarno pozitivnim i primarno negativnim simptomima ili izme u paranoidne i neparanoidne podgrupe, a rezultati neuropsiholoških istraživanja govore u prilog izraženijeg neuropsihološkog deficita u podgrupi sa primarno negativnim simptomima, odnosno neparanoidnoj podgrupi . Razmatranjem uloge farmakoterapije kod shizofrenih bolesnika može se zaklju iti da primena antipsihotika ne uti e zna ajno na prisustvo kognitivnog poreme aja, zbog ega se može prihvatiti stav da je kognitivni poreme aj u shizofreniji relativno stabilna varijabla koja ima karakteristike crta, bez obzira što intenzitet kognitivne disfunkcije tokom bolesti može da varira 9, .