Comorbidity of depression and type 2 diabetes: Risk factors and clinical significance

Epidemioloski podaci pokazuju da ce se broj osoba obolelih od dijabetesa skoro udvostruciti, sa 2,8% 2000. na 4,4%, 2030. Tada se može ocekivati porast ukupnog broja obolelih sa 171 milion, 2000. na 366 miliona ljudi u svetu 2030. Podaci posebno ukazuju na znacajno povecanje incidencije dijabetesa tip 2 (DMT2) . Dijabetes melitus je kompleksan metabolicki poremecaj u cijoj je osnovi deficit funkcije insulina i/ili produkcije insulina, koja je definisana kao nivo glikemije > 6,1 mmol/L. Etioloska klasifikacija dijabetesa od strane Svetske zdravstvene organizacije (SZO) prepoznaje vise tipova ove bolesti, od kojih su najcesci dijabetes tip 1 (autoimuna bolest koja dovodi do destrukcije beta celija pankreasa i gubitka produkcije i sekrecije insulina) i DMT2, kome pripada 85–90% bolesnika sa ovom bolesti. DMT2 najcesce se javlja posle 40. godine života, a najveca incidencija je oko 60. godine života. DMT2 je pracen funkcionalnom nesposobnoscu i smanjenjem kvaliteta života. Patogeneza DMT2 ukljucuje razlicite nivoe insulinske rezistencije, poremecaj funkcije beta celija pankreasa i deficit sekrecije insulina. DMT2 dovodi do disfunkcija multiplih organa ili tkiva, mikrovaskularnih (polineuropatija, retinopatija i nefropatija) i makrovaskularnih (kardiovaskularne bolesti) komplikacija. Istraživanja su pokazala da je DMT2 poligenski poremacaj, na ciji nastanak i ekspresiju znacajan doprinos imaju faktori sredine. Abdominalna gojaznost, povecanje indeksa telesne mase (odnos između telesne mase u kilogramima i visine tela u metrima na kvadrat) (ITM) i fizicka neaktivnost su najznacajnije determinante za razvoj DMT2. Kod oko 50% osoba, DMT2 ostaje neotkriven . Depresija je poremecaj koji je najzastupljeniji u psihijatrijskoj kazuistici. Prema procenama SZO 3 preko 120 miliona ljudi u svetu u svakom trenutku boluje od depresije i to skoro dvostruko vise žena nego muskaraca. Depresija je cetvrti vodeci uzrok funkcionalne nesposobnosti 90-ih godina proslog veka, a procenjuje se da ce do 2020. godine biti na drugom mestu, odmah posle kardiovaskularnih bolesti . Ovaj poremecaj se cesto javlja kao komorbidni i konkomitantni kod brojnih psihijatrijskih i somatskih bolesti, komplikujuci njihov tok i ishod. Depresija je pracena visokim rizikom od samoubistva, kao i povecanjem stope morbiditeta i mortaliteta. Životna prevalencija rekurentnog depresivnog poremecaja zavisi od pola i godina života, tako da u periodu od 30. do 44. godine, kada se najcesce javlja, njena incidencija iznosi oko 14 % kod žena i 7% kod muskaraca. Depresija je heterogeni poremecaj prema klinickoj fenomenologiji, ostaje cesto neprepoznata i nelecena. Nastaje kao rezultat međusobnih interakcija bioloskih, psiholoskih i socijalnih faktora (integralni model). Bioloski korelati depresije obuhvataju genetske, biohemijske, neurofizioloske, neuroimunoloske faktore, kao i neuroendokrinu disfunkciju. U etiopatogenezi depresije ucestvuju multipli neurotransmiterski sistemi (noradrenalin – NA, serotonin – 5-HT, dopamin – DA i drugi) .