İŞ KAZASI VERİLERİNİN OLASILIK DAĞILIMLARI İLE MODELLENMESİ

Dunya’da her yil milyonlarca insan is kazalari nedeniyle yaralanmakta, yasamini yitirmekte ya da isle ilgili meslek hastaligina yakalanmaktadir. Is kazalarinin, meslek hastaliklarinin ve olay sonucu ortaya cikan maliyetlerin azaltilmasi ve isyerlerinde saglikli ve guvenli calisma kosullarinin olusturulmasi, is guvenligi yonetimiyle mumkundur. Is Guvenligi faaliyetlerinin yonetiminde, is kazasi istatistiki verilerinin incelenip analiz edilmesi yapilacak is guvenligi calismasina yon vermektedir. Is kazasi verilerinin analiz edilmesiyle is guvenligi performansini degerlendirme, kazalardan kaynaklanan riski modelleme ve kaza olasiliklarini tespit etme saglanabilmektedir. Bununla birlikte, is kazalari verilerinin risk analizi kaza sikligi ve etki derecesi acisindan ele alinmaktadir. Bu iki gostergenin risk analizi, belirsizlik ve degiskenlikleri ele alan uygun olasilik dagilimlariyla saglanmaktadir. Bu calismada, Sosyal Guvenlik Kurumu (SGK)’dan alinan Ic Anadolu Bolgesi insaat sektorune ait 2005 - 2015 yillari is kazasi verileri, sehir, yas ve kazalarin sebepleri gibi bilgilere gore tasnif edilmis olup goreceli onemleri ortaya cikarilmistir. @Risk programi ile kaza meydana gelme sikligi ve etki derecesi icin uygun olasilik dagilimlari ve parametreleri belirlenmistir. Benzetim yardimiyla yillik toplam kayip is gunu riski elde edilmistir. Daha sonra, en onemli kaza sebepleri icin kaza orani fonksiyonu ve birikimli risk fonksiyonu parametreleri hesaplanmistir. Belirlenen dagilimlardan hareketle insaat sektoru icin is kazalarinin risk tahmini yapilmistir. Son olarak, is guvenligi performansinin izlenmesi ve kaza sebeplerinin kontrol atinda tutulmasi adina kontrol grafikleri olusturulmustur. Yapilan calismada Ic Anadolu Bolgesi insaat sektorundeki toplam kayip is gunu risk seviyesinde son 2 yilda azalma yasanmasina ragmen kaza ve kaza kaynakli is gunu kaybi sayilarinin kabul edilemez sayilarda oldugu belirlenmistir. Ayrica insaat islerinde kisilerin dusmesinin, makine, ekipman ve alet kullanimlarinda kontrol kaybinin ve maddi aracla ilgili patlama, dusme vb. tehlikelerin cok sik meydana geldigi gozlemlenmistir. Olusturulan kontrol grafikleri is kazasi sayilarinda yillara gore genel olarak artan bir egim gostermis, ozellikle “kontrol kaybi” ile ilgili kazalarda Nisan-Kasim aylari arasinda belirgin bir artis oldugu tespit edilmistir. Elde edilen sonuclar insaat firmalarinin kazalari ve etkilerini azaltici daha etkin programlar gelistirmesi ve uygulamasi gerektigini gostermektedir. Bu calismadaki analiz sonuclari Ic Anadolu Bolgesi’ndeki insaat firmalarinin yururlukte olan 6331 sayili Is Sagligi ve Guvenligi Kanunu ve ilgili mevzuatlari ne derecede uyguladiginin bir gostergesi olarak kullanilabilir. Bununla beraber insaat firmalari ya da diger sektorler kendi is sagligi ve guvenligi hizmetlerinin yeterliligini olcmek icin calismada kullanilan metotsal yaklasimlardan faydalanabilir.