De Belgische socialisten en de Hongaarse opstand.

De internationale politieke actualiteit van 1956 werd voor een groot deel beheerst door de toenemende spanningen in het Midden-Oosten die in de herfst uitmondden in de Brits-Frans-Israëlische interventie in Egypte. Toch beroerde de Suez-crisis de gemoederen veel minder dan de nagenoeg gelijktijdige gebeurtenissen in Hongarije. Op het twintigste congres van de communistische partij van de Sovjet-Unie in de zomer van 1956 hadden de opvolgers van Stalin hun voorganger van zijn voetstuk gehaald. Onder de leiding van het Kremlin werden veranderingen binnen het communistische systeem mogelijk en zelfs aangemoedigd, zowel in de Sovjet-Unie als in de andere Oostbloklanden. Maar in Hongarije verloor de partijleiding de greep op het hervormingsproces. Eind oktober kwam de Sovjet-Unie voor het eerst en nog op beperkte schaal tussen. De dynamiek was evenwel niet gestopt. Geconfronteerd met eisen als het verlaten van het Warschaupact grepen de machthebbers op het Kremlin een tweede keer in. Op 4 november kwamen Russische troepen massaal in actie. In België vonden nagenoeg alle politieke partijen elkaar in hun krachtige veroordeling van de Russische interventie. In de Senaat ondertekenden de fractievoorzitters van socialisten, liberalen en christen-democraten samen een motie in die zin. Maar in de Kamer kregen de socialisten kritiek uit CVP-hoek. Dat eerste minister Van Acker en minister van buitenlandse zaken Spaak vóór de Hongaarse opstand in de Sovjet-Unie waren geweest en een cultureel akkoord hadden ondertekend, werd omschreven als hypocrisie. Het CVP-kamerlid Dupont verweet de socialisten in Hongarije vrijheid en democratie te verdedigen en tegelijkertijd die waarden in België uit te hollen. De socialistische pers reageerde heftig en verontwaardigd. In Le Peuple weerlegde Albert Housiaux de aantijgingen en beschuldige sommige CVP-kringen van "une basse manoeuvre partisane destinée à salir le Premier ministre et Paul-Henri Spaak." Op de bureauvergadering van 30 oktober betuigde de BSP-leiding haar solidariteit met het Hongaarse volk "in hun strijd voor de nationale onafhankelijkheid en voor de democratische vrijheden". Ook andere socialistische organisaties zoals het ABW, de Jongsocialisten en de Socialistische Vooruitziende Vrouwen, spraken in resoluties hun afkeuring van de gebeurtenissen uit en verklaarden zich solidair met de opstandelingen. Net als in de reacties buiten de socialistische beweging stonden de begrippen "vrijheid" en "democratie" centraal in het socialistische discours. Maar de socialisten spaarden zich geen moeite om het specifieke van hun opstelling te verduidelijken. Zij distancieerden zich zowel van een blind anti-communisme als van een kritiekloze pro-communistische houding. Dat laatste lijkt evident. Hoewel het communisme als binnenlandse politiek opponent en concurrent ter linkerzijde aan electorale sterkte had ingeboet,