Ticari Hibrit Çeltik Islahında Erkek Kısırlık Araştırmaları

Ticari hibrit celtik ulkemizin icin yeni bir kavram olmasina karsin dunyada 1975 yilindan beri basarili bir sekilde kullanilmaktadir. Hibrit celtik islahinda ilk asama ana bitkilerde erkek kisirlik saglamaktir. Erkek kisirlik icin genetik ve genetik olmayan mekanizmalardan yararlanilmaktadir. Bu calismanin amaci kimyasal erkek kisirlik (gametosit, CHA, genetik olmayan kisirlik); termogenik erkek kisirlik (TGMS, genetik kisirlik) ve stoplazmik erkek kisirliktan (CMS, genetik kisirlik) yararlanilarak yerli hibrit cesit gelistirme olanaginin arastirilmasidir. Bu deneme Edirne ekolojik kosullarinda 2013-2014 yillarinda iki yil yurutulmustur. Kimyasal kisirlik olusturmak uzere Pasali, Halilbey ve Osmancik-97 cesitlerine sapa kalkma doneminde 1000'er ppm Salisilik Asit (SA), Giberallik Asit (GA3) ve Ethephon (Ethrel) hormonlari gametosit olarak uygulanmistir. Kullanilan cesitlerde %22-49 arasinda erkek kisirlik tespit edilmistir. Termogenik erkek kisirlik yonteminde TGMS1 ve TGMS2 genotipleri arazi sartlarinda denenmis ve %89-96 arasinda erkek kisirlik tespit edilmistir. Stoplazmik erkek kisirlik yonteminde ise yapilan olcumler sonucunda V20A, 15A ve 31A CMS cesitleri %100 kisir olarak tespit edilmistir. Trakya bolgesinde TGMS sistemi ve uygulan dozlardaki gametositler ticari hibrit gelistirmek icin yeterli duzeyde erkek kisirlik olusturmazken; CMS sistemi %100 kisirlik saglayan en uygun metot olarak tespit edilmistir. CMS celtikler kullanarak ana, baba ve restorer hatlardan olusan uc hatli metotla ticari hibrit cesitlerin gelistirilmesi mumkun gorulmektedir.