Orman Yangın Yönetiminde Etkili Bir Karar Destek Sisteminin Kavramsal Çerçevesi

Orman yangin organizasyonlari, yanginlarla mucadelede basarili olabilmek icin dogru, guncel ve kolaylikla elde edilebilir bilgilere ihtiyac duyar. Bu bilgilerin temini, yangin risk ve tehlike potansiyeli ile yangin davranisi hakkinda dogru ve hizli bilgi verebilen kapsamli bir sistemin varligi ile mumkun olabilir. Bu calismada, Turkiye orman yangin organizasyonu ve yangin yonetim planlamalarinda kullanilabilecek bir Karar Destek Sisteminin (KDS) kavramsal cercevesi, yapisi ve hiyerarsisi belirlenmistir. KDS tasariminda, bir butun halinde veya ayri ayri calisabilecek dort alt sistem ongorulmustur. Bunlar; i) Yangin Bilgi Sistemi; orman yanginlari ile ilgili mekânsal, zamansal ve tanimlayici bilgilerin depolandigi ve veriler uzerinden akilli sorgulamalarin yapilabildigi alt sistem, ii) Yangin Cikma Ihtimalini Tahmin Sistemi; sabit ve degisken cevre faktorlerini dikkate alan ve belirli bir alan icin yangin risk ve tehlike potansiyelini derecelendiren alt sistem, iii) Meteorolojik Yangin Indeksi Sistemi; yanici madde nemine bagli olarak yanici maddelerin tutusabilirligini belirleyen ve yanginin baslamasi durumunda potansiyel yangin yayilma orani ve yangin siddeti hakkinda bilgi veren alt sistem ve iv) Yangin Davranisi Tahmin Sistemi; yangin davranisini farkli hava halleri, topografya ve yanici madde ozelliklerine bagli olarak tahmin etmeye calisan alt sistemidir. Gelistirilen sistem tasarimi uygulamada kullanilabilecek sekilde hazir hale geldiginde, orman yanginlari ile mucadelede yangin yoneticilerine yangin oncesi, yanginla mucadele ve yangin sonrasi planlamalarda onemli katkilar sunacak potansiyeldedir.