Bitlis Air Pollution Emission Inventory and Estimation of Health Effects by Multiple Linear Regression

Bitlis ili topografik yapisi ve cografik konumu nedeni ile karasal bir iklime sahiptir. Ulkemizde sicaklik ortalamasi dusuk illerden biri olan Bitlis’te kislar oldukca soguk ve uzun gecmektedir. Uzun suren kis doneminin cok soguk ve agir gecmesi nedeniyle komurun bilincsizce ve asiri tuketiminden dolayi en fazla hava kirliligi kis aylarinda gorulur. Kis aylarinda kullanilan bu yakitlarin neden oldugu kirletici konsantrasyonlari hava kalitesi sinir degerlerini asmamakla birlikte inversiyon etkisiyle Bitlis ili hava kalitesini olumsuz yonde etkilemektedir. Hava kirliligine neden olan bu gaz veya toz halindeki kirleticiler solunum sistemine zarar vermektedir. Hava kirliliginin insan sagligina olan etkileri maruziyet suresine ve kirletici miktarina gore degismektedir. Son yillarda hava kirliliginin kisa sureli ve uzun sureli etkileriyle ilgili bircok calisma yapilmis ve dolasim sistemine bagli olarak hastalik ve olum oranlarinin arttigi gozlemlenmistir. Bitlis Cevre ve Şehircilik Il Mudurlugu’nden alinan verilere gore 2015 yilinda, Bitlis iline giris yapan komur miktari toplam 55.118,63 kg.’dir. 2015 yilinda, hava kirliligindeki birincil kirleticilerden SO x , NO x , PM 10 ve CO parametreleri sirasiyla, 1.980 kg, 176 kg, 210 kg ve 2.211 kg atmosfere desarj edildigi hesaplanmistir. Bu calismada, kirletici parametrelerin SOx, NOx, CO ve PM10 olcum degerlerinden yararlanilmistir. Bitlis Saglik Il Mudurlugu’nden solunum ve akciger hastaliklarindan kaynakli hastanelere basvuran hasta sayisi verileri alinmistir. Bu verilere gore coklu lineer regresyon yontemi kullanilarak gelecek yildaki hasta sayisi tahmin edilmistir. Gercek veriler ve tahmin verileri karsilastirilarak R 2 =0,98 oraninda uyum saglanmistir.