İSLAM MEZHEPLERİNDE YÖNETİMİN GEREKLİLİĞİ MESELESİ

Yonetim meseleleri, Islam tarihinde Hz. Peygamber’in vefatindan sonra baslayip gunumuze kadar devam eden, Muslumanlari en fazla mesgul eden ve Islam toplumunun firkalara bolunmesine neden olan ilk ve en onemli konulardir. Bu konulardan biri; imamet veya hilafet denilen yonetimin gerekliligi konusudur. Yonetim meselesi hakkinda, Kur'an, evrensel nitelik tasiyan genel ilkelerin disinda, detaylara dair cok fazla bilgi vermemistir. Mesela, “Kur’an kurumsal siyasetin konulari olan yonetimin gerekliligi, yoneticinin secilmesi ve nitelikleri, devletin yapisi ve yonetim bicimi” gibi konulara dair cok fazla aciklamada bulunmamistir. Kur’an, yonetimle ilgili insanlarin uymasi gereken kurallari; hak, hurriyet, esitlik, adalet, ehliyet, itaat ve istisare kavramlari ile ifade etmistir. Hz. Muhammed (s.a.s)'in tavsiye ve uygulamalari, diger konularda oldugu gibi yonetim konusunda da, Kur'an'in ortaya koydugu genel cerceveyle uygunluk arz etmektedir. Hz. Muhammed (s.a.s.) oldugunde, kendinden sonra imam veya halife olacak kisiyi gizli veya acik olarak belirlememistir. O, kendisinden sonraki donemler icin, siyasi alanla ilgili bir duzenlemede de bulunmamistir. Yonetim meselesi, Islam mezheplerinin ilk ve en onemli konusu olarak devam etmistir. Islam mezheplerinin cogunlugu yonetimi gerekli gorurken, kucuk bir kismi gerekli olmadigini dusunmektedir. Yonetimin vacip olmasi, onun, dinin ve itikadin asli unsuru oldugu anlamina gelmez. Zira dinde, dinin temel rukunleri arasinda kabul edilmemis bircok vacip vardir. Yonetim, dini bazi hukumlerin ifa edilmesinin bir araci olarak vaciptir. Muslumanlarin cogunlugu (Ehl-i Sunnet, Şia, Murcie’nin bir kismi, Mu’tezile’nin cogunlugu ve Hariciler -Necedat haric-) yonetim ve yoneticinin varligini ilahi hukumlerin devami ve duzenin saglanmasi icin gerekli gorur. Yalniz yonetimin kaynagi konusunda Şia, diger mezheplerden oldukca farkli bir dusunceye sahiptir. Ehl-i Sunnet, Murcie, Mu’tezile ve Hariciler yonetimi belirleme ve yoneticiyi secme yetkisini topluma ait kabul ederken, Şia onu Allah’a ait kabul ediyor.