Aristoteles’in Siyaset Felsefesinde Anayasal Yönetim

Aristoteles’in siyasetle ilgili dusuncelerinin, Politika, Nikomakhos’a Etik, Eudemos’a Etik, Atinalilarin Devleti ve Retorik adli eserlerinde yer aldigi soylenebilir. Politika’nin ikinci kitabinda sozlerine “sirada devletin bicimini tartismak ve hangisinin daha iyi oldugunu anlayabilecek durumda oldugumuzu varsayarak bunu anlamaya calismak var” diyerek baslayan Aristoteles, bunun icin iyi yonetilen bazi devletlerin anayasalarina bakmaya ve, hic kuskusuz Platon’u kast ederek, bazi yazarlarin utopyalarina bakmaya ihtiyac duyulacagina isaret eder. Platon’da oldugu gibi, devletten hep site devletini anlayan Aristoteles’e gore, devlet adamiyla devlet, kralla uyruklari, aile reisiyle ev halki, efendiyle koleleri arasindaki iliskilerin hep ayni turden iliskiler oldugunu sanmak yanlistir. Aristoteles, ne zengin azinligin ne de yoksul cogunlugun degil de, ancak ortak cikarin gozetilmesiyle olusabilecek orta tabakanin guclu oldugu ve adaletin kendisiyle tecelli ettigi bir yonetim bicimi olan politeianin oligarsi ile demokrasinin uzlastirilmasi sonucunda ortaya cikabilecegini one surer. Demokratik anayasanin oligarsik anayasaya gore isyana ve devrime daha az acik olmasi nedeniyle otekine gore daha surdurulebilir bir nitelik tasidigi kanisinda olan Aristoteles, hem etik hem siyaset anlayisinin merkezinde yer alan altin orta ilkesi geregi, guclu bir orta tabakaya yaslanan anayasanin en guvenli ve en surdurulebilir bir anayasa olacagindan kusku duymamaktadir.