MEKANSAL PLANLAMADA YER SİSTEMİ YAKLAŞIMI; HAKÇA/GERÇEKÇİ PLANLAMA (H/GP)

Oz: Yeryuzunun butun ortamlari (kati, sivi, gaz, canli ve insan) ile bunlarin etkilesimlerini ifade edecek sistem kavrami, yer sistemi olarak tanimlanmaktadir. Dogal kaynaklarin tukenmesi ve cevre sorunlarinin hizla artmasi; yasamakta oldugumuz sistemde planlama calismalarinin giderek onem kazanmasina neden olmaktadir. Planlama anlayisindaki gelismeler gunumuzde stratejik ve ekolojik (cevreyle ilgili/cevresel) planlama anlayislariyla temsil edilmektedir. Mekansal planlama calismalarinda, dogal ve toplumsal faktorlerin daha fazla dikkate alinmasi gerektigi farkli disiplinler tarafindan ele alinmaktadir. Fakat guncel planlama yaklasimlarinin surdurulebilir kaynak kullanimi acisindan ihtiyaca yanit vermekten uzak olduklari dusunulmektedir. Bu nedenle calismada, Turkiye orneginden hareketle, planlama yaklasimlarindaki eksikler sorgulanarak ve yer sistemi bilgilerinden de yararlanilarak bir planlama yaklasimi olusturulmustur. Turkiye’de kaynak kullanimi surdurulebilirlik acisindan sorgulandiginda tam anlamiyla tikanma gorulmektedir. Bu baglamda; insanligin dogal ve sosyal bilimler konusundaki birikimleri, yasadiklarindan anladiklari, guncel cevre sorunlarindan ogrendikleri sonucunda “Hakca/gercekci planlama (HG/P)” olarak tanimlanan bir yaklasim gelistirilmistir. Turkiye’de gundeme gelecek her turlu girisimde, oncelikle bu sahada yapilan planlamalar konusundaki tikanmanin dikkate alinmasi gerekmektedir. Sonuc olarak calismada onerilen “Hakca/gercekci planlama” yaklasiminin yer sistemi butunu ve ulke geneli dikkate alinarak uygulanmasi; tikanmanin giderilmesindeki birincil adim olarak gorulmektedir. Bu adimla; ulke kaynaklarinin surdurulebilir planlamasinin gerceklestirilebilecegi ve dogal kaynak tahribatinin onune gecilecegi dusunulmektedir.